ιστοσελιδες αμεα εσπα: πώς συγκρίνεται σωστά μια λύση προσβασιμότητας

Όταν μια επιχείρηση αναζητά ιστοσελίδα για άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ) σε σύνδεση με το ΕΣΠΑ, η σωστή σειρά είναι κρίσιμη: πρώτα ελέγχεται τι ζητά η συγκεκριμένη πρόσκληση ή το πρόγραμμα, μετά ορίζεται το επίπεδο ψηφιακής προσβασιμότητας που πρέπει να επιτευχθεί και μόνο τότε συγκρίνονται τεχνικές λύσεις και προσφορές. Δεν αρκεί μια γενική υπόσχεση ότι «η σελίδα είναι προσβάσιμη». Χρειάζονται συγκεκριμένα κριτήρια, έλεγχος πραγματικών σελίδων και σαφές παραδοτέο.

Τι σημαίνουν ΕΣΠΑ και ψηφιακή προσβασιμότητα

Το ΕΣΠΑ είναι το Εταιρικό Σύμφωνο Περιφερειακής Ανάπτυξης 2021-2027 και αποτελεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο υλοποιούνται προγράμματα με διαφορετικούς όρους και επιλέξιμες δαπάνες. Το ότι μια επιχείρηση ενδιαφέρεται για χρηματοδότηση δεν σημαίνει ότι κάθε πρόσκληση έχει τις ίδιες τεχνικές απαιτήσεις. Η ψηφιακή προσβασιμότητα, από την άλλη, αφορά το αν άνθρωποι με διαφορετικές ανάγκες μπορούν να αντιληφθούν, να χειριστούν και να κατανοήσουν το περιεχόμενο και τις λειτουργίες μιας ιστοσελίδας. Η επίσημη σελίδα του ΕΣΠΑ περιγράφει την πλήρη ονομασία του πλαισίου, ενώ οι τεχνικές απαιτήσεις πρέπει να ελέγχονται στην εκάστοτε ενεργή πρόσκληση.

Η βασική τεχνική αναφορά: WCAG 2.2

Οι WCAG (Οδηγίες Προσβασιμότητας Περιεχομένου Ιστού, Web Content Accessibility Guidelines) 2.2 είναι σύσταση του W3C (Κοινοπραξία Παγκόσμιου Ιστού, World Wide Web Consortium) για την προσβασιμότητα περιεχομένου στον Ιστό. Δεν είναι ένα κουμπί ή ένα πρόσθετο που εγκαθίσταται και λύνει αυτόματα το θέμα. Οι οδηγίες μεταφράζονται σε απαιτήσεις που επηρεάζουν τη δομή, το περιεχόμενο, τα χρώματα, την πλοήγηση με πληκτρολόγιο, τις φόρμες, τα μηνύματα σφάλματος, τις εικόνες και τη συμπεριφορά των διαδραστικών στοιχείων.

Για μια πρακτική εισαγωγή στο αντικείμενο μπορεί να χρησιμοποιηθεί η εσωτερική σελίδα για ιστοσελίδες για ΑμεΑ. Η ουσία όμως είναι να συμφωνηθεί τι ακριβώς θα ελεγχθεί και με ποια αποδεικτικά στοιχεία θα τεκμηριωθεί η παράδοση.

Δέντρο απόφασης πριν επιλεγεί λύση

Υπάρχει συγκεκριμένη πρόσκληση χρηματοδότησης;

Αν ναι, η πρώτη εργασία είναι η ανάγνωση των επίσημων όρων της πρόσκλησης και των παραρτημάτων της. Εκεί θα φανεί αν υπάρχουν συγκεκριμένα πρότυπα, επίπεδα συμμόρφωσης, χρονικά όρια ή απαιτήσεις τεκμηρίωσης. Αν όχι, η επιχείρηση μπορεί να σχεδιάσει την προσβασιμότητα ως μόνιμο ποιοτικό χαρακτηριστικό της ιστοσελίδας, χωρίς να προσποιείται ότι καλύπτει όρους ενός προγράμματος που δεν έχει ακόμα προσδιοριστεί.

Πρόκειται για νέα ιστοσελίδα ή βελτίωση υπάρχουσας;

Σε νέα κατασκευή οι απαιτήσεις μπορούν να ενσωματωθούν από την αρχή στη σχεδίαση, στα πρότυπα σελίδων και στα συστατικά της διεπαφής. Σε υπάρχουσα ιστοσελίδα χρειάζεται αρχικός έλεγχος για να φανεί αν τα προβλήματα είναι μεμονωμένα ή δομικά. Μια παλιά βάση μπορεί να απαιτεί ουσιαστικές αλλαγές σε πλοήγηση, πρότυπα, φόρμες ή κώδικα. Γι’ αυτό μια γενική τιμή χωρίς προηγούμενο έλεγχο συχνά δεν περιγράφει το πραγματικό εύρος.

Χρειάζεται μόνο τεχνικός έλεγχος ή και παραγωγή περιεχομένου;

Η προσβασιμότητα δεν τελειώνει στον κώδικα. Εναλλακτικά κείμενα εικόνων, κατανοητοί σύνδεσμοι, σωστοί τίτλοι, λογική σειρά περιεχομένου, σαφείς οδηγίες και προσβάσιμα έγγραφα επηρεάζουν την εμπειρία. Αν η ομάδα της επιχείρησης θα ανεβάζει νέο υλικό, χρειάζεται και διαδικασία ώστε η ποιότητα να μη χάνεται μετά την τεχνική παράδοση.

Τι πρέπει να ελέγχεται πραγματικά

Αυτόματος έλεγχος και ανθρώπινη αξιολόγηση δεν είναι το ίδιο

Τα αυτοματοποιημένα εργαλεία είναι χρήσιμα για γρήγορο εντοπισμό συγκεκριμένων προβλημάτων, αλλά δεν μπορούν να κρίνουν κάθε πτυχή της εμπειρίας. Ένα εναλλακτικό κείμενο μπορεί να υπάρχει και παρ’ όλα αυτά να είναι άχρηστο. Μια σειρά εστίασης μπορεί να είναι τεχνικά ανιχνεύσιμη αλλά πρακτικά παράλογη. Ένα κουμπί μπορεί να έχει όνομα αλλά να μη γίνεται κατανοητό μέσα στο πραγματικό βήμα του χρήστη. Γι’ αυτό μια σοβαρή διαδικασία συνδυάζει αυτοματοποιημένους ελέγχους με χειροκίνητες δοκιμές σε αντιπροσωπευτικές διαδρομές.

Πώς συγκρίνονται δύο προσφορές

Η σύγκριση πρέπει να γίνεται πάνω στο ίδιο σύνολο απαιτήσεων. Ζητήστε να αναγράφεται ποιες σελίδες και ποια πρότυπα ελέγχονται, αν περιλαμβάνονται διορθώσεις, πόσοι κύκλοι επανελέγχου προβλέπονται, πώς αντιμετωπίζονται τρίτα πρόσθετα και ποια τεκμηρίωση θα παραδοθεί. Η γενική κατασκευή ιστοσελίδων και η ειδικότερη υλοποίηση ιστοσελίδας μπορούν να αποτελέσουν διαφορετικό σημείο εκκίνησης ανάλογα με το αν το έργο είναι νέο ή υφιστάμενο.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε λύσεις που βασίζονται αποκλειστικά σε ένα πρόσθετο επικάλυψης. Ένα πρόσθετο μπορεί να προσφέρει βοηθητικές ρυθμίσεις, αλλά δεν πρέπει να θεωρείται υποκατάστατο της σωστής σημασιολογικής δομής, της πλοήγησης, των φορμών και του προσβάσιμου περιεχομένου. Η σύγκριση πρέπει να εξετάζει τι αλλάζει στην πραγματική ιστοσελίδα και τι απλώς προστίθεται οπτικά πάνω της.

Τεκμηρίωση που έχει αξία στην παράδοση

Ένα χρήσιμο παραδοτέο δεν είναι μια αόριστη φράση «έγινε έλεγχος». Χρειάζεται καταγραφή του τι ελέγχθηκε, ποια ζητήματα βρέθηκαν, ποια διορθώθηκαν, ποια εξαρτώνται από τρίτα συστήματα και ποια διαδικασία θα ακολουθείται όταν προστίθεται νέο περιεχόμενο. Η επίσημη δήλωση προσβασιμότητας του espa.gr αναφέρει ότι ο ιστότοπος ακολουθεί αναγνωρισμένες προδιαγραφές προσβασιμότητας της W3C/WAI, δηλαδή της Πρωτοβουλίας Προσβασιμότητας Ιστού (Web Accessibility Initiative). Αυτό δείχνει γιατί η αναφορά σε αναγνωρισμένο πλαίσιο έχει μεγαλύτερη αξία από μια αόριστη εμπορική ετικέτα.

Τρίτα συστήματα και εξωτερικές εξαρτήσεις

Μια ιστοσελίδα μπορεί να είναι σωστά σχεδιασμένη και παρ’ όλα αυτά να περιέχει μη προσβάσιμα στοιχεία από τρίτες υπηρεσίες, όπως χάρτες, συστήματα κρατήσεων, μηχανισμούς πληρωμής, ενσωματωμένα βίντεο ή εξωτερικές φόρμες. Πριν την ανάθεση πρέπει να καταγραφούν αυτές οι εξαρτήσεις και να διευκρινιστεί ποιος μπορεί να τις τροποποιήσει. Αν μια κρίσιμη λειτουργία δεν ελέγχεται τεχνικά από τον κατασκευαστή, αυτό πρέπει να αναφέρεται καθαρά στο εύρος του έργου. Η εναλλακτική διαδρομή για τον χρήστη, όταν είναι εφικτή, πρέπει επίσης να σχεδιάζεται εξαρχής και όχι όταν εμφανιστεί το πρόβλημα.

Η προσβασιμότητα συνεχίζεται και μετά την παράδοση

Ακόμη και μια προσεγμένη αρχική υλοποίηση μπορεί να υποβαθμιστεί όταν ανεβαίνουν νέες εικόνες χωρίς περιγραφή, προστίθενται σύνδεσμοι με ασαφή ονομασία ή δημοσιεύονται αρχεία που δεν έχουν ελεγχθεί. Για αυτό χρειάζονται απλοί κανόνες σύνταξης και μια υπεύθυνη διαδικασία δημοσίευσης. Η εκπαίδευση του ανθρώπου που ενημερώνει την ιστοσελίδα είναι συχνά τόσο σημαντική όσο μια τεχνική διόρθωση. Ένα σύντομο εγχειρίδιο με παραδείγματα για τίτλους, εικόνες, συνδέσμους, πίνακες και έγγραφα βοηθά να διατηρηθεί η ποιότητα χωρίς να απαιτείται τεχνικός για κάθε καθημερινή αλλαγή.

Πρακτικός έλεγχος πριν την ανάθεση

• Επιβεβαιώστε την ακριβή πρόσκληση ΕΣΠΑ και όχι μόνο τον γενικό τίτλο ενός προγράμματος.
• Ζητήστε γραπτή περιγραφή του προτύπου και του επιπέδου που θα χρησιμοποιηθεί.
• Ορίστε αντιπροσωπευτικές σελίδες, φόρμες και βασικές διαδρομές χρήστη.
• Προβλέψτε χειροκίνητο έλεγχο μαζί με αυτοματοποιημένα εργαλεία.
• Συμφωνήστε διορθώσεις, επανέλεγχο και τεκμηρίωση παράδοσης.
• Ορίστε κανόνες για νέο περιεχόμενο ώστε η προσβασιμότητα να διατηρείται.

Η σωστή επιλογή είναι αυτή που συνδέει τον πραγματικό όρο της χρηματοδότησης με τεχνικά επαληθεύσιμη προσβασιμότητα. Έτσι η επιχείρηση αποφεύγει και την υποσχετική υπερβολή και μια επιφανειακή εφαρμογή που δεν βελτιώνει ουσιαστικά την εμπειρία των χρηστών.