Google Penguin: τι είναι και ποιο πρέπει να είναι το εύρος ελέγχου σήμερα

Το Google Penguin παραμένει ένας από τους πιο γνωστούς όρους στην ιστορία του SEO (Βελτιστοποίηση για Μηχανές Αναζήτησης, Search Engine Optimization), αλλά συχνά χρησιμοποιείται σαν να είναι ακόμη μια ξεχωριστή ενημέρωση που «χτυπά» έναν ιστότοπο από τη μία μέρα στην άλλη. Η επίσημη τεκμηρίωση της Google περιγράφει το Penguin ως ιστορικό σύστημα που σχεδιάστηκε για την αντιμετώπιση χειραγωγικών πρακτικών συνδέσμων και ενσωματώθηκε στα βασικά συστήματα κατάταξης το 2016. Σήμερα η αντιμετώπιση spam γίνεται μέσα από ευρύτερα αυτοματοποιημένα συστήματα. Αυτό αλλάζει και το πρακτικό έργο: δεν ξεκινάμε από την υπόθεση ότι «μας έπιασε το Penguin» και δεν προχωράμε κατευθείαν σε μαζική διαγραφή συνδέσμων. Ξεκινάμε από δεδομένα, χρονική συσχέτιση, τεχνικό έλεγχο, περιεχόμενο και συνολική εικόνα του ιστοτόπου.

Τι ήταν το Penguin και τι σημαίνει η σημερινή του κατάσταση

Η Google παρουσίασε το Penguin το 2012 ως σύστημα που στόχευε κυρίως πρακτικές link spam, δηλαδή ανεπιθύμητους ή χειραγωγικούς συνδέσμους που δημιουργούνται για να επηρεάσουν την κατάταξη. Το 2016 το σύστημα έγινε μέρος των βασικών συστημάτων κατάταξης και η Google πλέον το κατατάσσει στα αποσυρμένα συστήματα που έχουν ενσωματωθεί σε ευρύτερους μηχανισμούς. Παράλληλα, η Google αναφέρει το SpamBrain ως σύστημα βασισμένο στην τεχνητή νοημοσύνη για την αντιμετώπιση spam και έχει εξηγήσει ότι οι ενημερώσεις για link spam μπορούν να εξουδετερώνουν την αξία χειραγωγικών συνδέσμων. Άρα ο όρος Penguin είναι χρήσιμος για να καταλάβουμε την ιστορική εξέλιξη, όχι για να βαφτίζουμε κάθε πτώση οργανικής επισκεψιμότητας. Η σελίδα για το Google Penguin και την κατάταξη λειτουργεί ως θεματική αφετηρία.

Απαίτηση 1: να οριστεί πρώτα το πραγματικό σύμπτωμα

Πριν αναλύσουμε συνδέσμους, χρειαζόμαστε σαφή περιγραφή της μεταβολής. Έπεσε ολόκληρος ο ιστότοπος ή συγκεκριμένος φάκελος; Χάθηκαν εμφανίσεις, κλικ ή μόνο μερικές θέσεις; Η αλλαγή συνέπεσε με επανασχεδιασμό, μεταφορά διευθύνσεων, αλλαγή περιεχομένου, τεχνικό σφάλμα ή εποχικότητα; Υπάρχει πρόβλημα ευρετηρίασης; Υπάρχει χειροκίνητη ενέργεια στον λογαριασμό της Google; Χωρίς αυτή τη βάση, το προφίλ συνδέσμων μπορεί να γίνει εύκολος αποδιοπομπαίος τράγος. Ένα σωστό έργο διάγνωσης ορίζει συγκεκριμένη περίοδο πριν και μετά το συμβάν, τις σελίδες που επηρεάστηκαν και τα μετρήσιμα σήματα που άλλαξαν. Μόνο τότε μπορούμε να εξετάσουμε αν οι σύνδεσμοι είναι πιθανός παράγοντας ή απλώς συμπίπτουν χρονικά.

Απαίτηση 2: να συγκεντρωθούν επαρκή δεδομένα συνδέσμων

Καμία μεμονωμένη πηγή δεν δίνει πάντα ολόκληρη την εικόνα. Χρησιμοποιούμε διαθέσιμα δεδομένα από εργαλεία της Google και, όπου χρειάζεται, συμπληρωματικές πηγές για να δούμε το προφίλ συνδέσμων. Δεν αξιολογούμε έναν σύνδεσμο μόνο από κάποιον αυτοματοποιημένο δείκτη «τοξικότητας». Εξετάζουμε προέλευση, συνάφεια, τρόπο τοποθέτησης, κείμενο σύνδεσης, επαναληπτικά μοτίβα, πιθανή πληρωμένη ή ανταλλακτική σχέση και αν υπάρχει ευρύτερο σχέδιο που μοιάζει να δημιουργήθηκε για χειραγώγηση. Οι πολιτικές spam της Google απαγορεύουν πρακτικές συνδέσμων που αποσκοπούν στη χειραγώγηση κατάταξης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε άγνωστος ή χαμηλής ποιότητας σύνδεσμος απαιτεί δράση. Η αξιολόγηση πρέπει να είναι τεκμηριωμένη και αναλογική.

Απαίτηση 3: έλεγχος ολόκληρου του ιστοτόπου πριν απομονώσουμε αιτία

Μια πτώση μπορεί να οφείλεται σε πολλά διαφορετικά θέματα: αλλαγές σε περιεχόμενο, τεχνικά προβλήματα, ισχυρότερο ανταγωνισμό, απώλεια σημαντικών σελίδων, λανθασμένες ανακατευθύνσεις ή μεταβολή της ζήτησης. Γι’ αυτό το εύρος ενός σοβαρού ελέγχου πρέπει να περιλαμβάνει βασική τεχνική υγεία, ευρετηρίαση, σημαντικές σελίδες, εσωτερική διασύνδεση και πρόσφατες αλλαγές. Η Google συνιστά ανιχνεύσιμους συνδέσμους με περιγραφικό κείμενο, κάτι που υπενθυμίζει ότι οι εσωτερικοί σύνδεσμοι είναι επίσης μέρος της συνολικής εικόνας. Η αξιολόγηση της ποιότητας περιεχομένου και της επίδρασής της στο SEO βοηθά να μη μετατρέπουμε τον έλεγχο σε μονοθεματική αναζήτηση «κακών εισερχόμενων συνδέσμων».

Λίστα απαιτήσεων πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε παρέμβαση

• Χρονική γραμμή της πτώσης με δεδομένα εμφανίσεων, κλικ και επηρεαζόμενων σελίδων.
• Καταγραφή τεχνικών αλλαγών, μεταφορών, ανασχεδιασμών και σημαντικών ενημερώσεων περιεχομένου.
• Έλεγχος για χειροκίνητες ενέργειες και μηνύματα που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.
• Συγκέντρωση προφίλ συνδέσμων από τις διαθέσιμες αξιόπιστες πηγές.
• Ταξινόμηση ύποπτων μοτίβων με ανθρώπινη επαλήθευση, όχι μόνο με αυτόματο βαθμό κινδύνου.
• Έλεγχος εσωτερικής διασύνδεσης και βασικής τεχνικής ευρετηρίασης.
• Σαφές κριτήριο για το ποια ενέργεια θεωρείται δικαιολογημένη και ποιος την εγκρίνει.

Πότε η μαζική «εκκαθάριση» γίνεται κίνδυνος

Αν χαρακτηρίσουμε αυτοματοποιημένα χιλιάδες συνδέσμους ως κακούς και προσπαθήσουμε να τους αφαιρέσουμε ή να τους αποκηρύξουμε χωρίς ανθρώπινο έλεγχο, μπορεί να χάσουμε χρήσιμες αναφορές ή να ξοδέψουμε χρόνο σε συνδέσμους που η Google ήδη αγνοεί. Η ίδια η λογική των σύγχρονων συστημάτων link spam περιλαμβάνει εξουδετέρωση χειραγωγικής αξίας, επομένως το ζητούμενο δεν είναι να «καθαρίσουμε το διαδίκτυο» γύρω από έναν ιστότοπο. Χρειάζεται να εντοπίσουμε αν υπάρχει πράγματι ιστορικό τεχνητής δημιουργίας συνδέσμων, πληρωμένων σχημάτων ή άλλης πρακτικής που παραβιάζει τις πολιτικές. Ενέργειες μεγάλης κλίμακας πρέπει να έχουν αιτιολόγηση, αρχείο απόφασης και δυνατότητα επανελέγχου.

Το εργαλείο αποκήρυξης δεν είναι πρώτο βήμα

Σε μια ώριμη διαδικασία, το αρχείο αποκήρυξης εξετάζεται μόνο όταν υπάρχει σοβαρός λόγος και επαρκής τεκμηρίωση ότι συγκεκριμένοι σύνδεσμοι αποτελούν πρόβλημα που συνδέεται με προηγούμενες πρακτικές. Δεν το χρησιμοποιούμε σαν τακτική «προληπτικής καθαριότητας» επειδή ένα τρίτο εργαλείο έδωσε κόκκινο χρώμα σε έναν τομέα. Πριν από οποιαδήποτε τέτοια ενέργεια, θέλουμε λίστα πηγών, λόγο ταξινόμησης, υπεύθυνο έγκρισης και αντίγραφο του προηγούμενου αρχείου αν υπάρχει. Η απαίτηση αυτή μειώνει το ενδεχόμενο να γίνουν μη αναστρέψιμες ή δύσκολα αναγνωρίσιμες αλλαγές από βιασύνη. Αν το έργο αφορά ιστορικό πρόβλημα συνδέσμων, πρέπει επίσης να ξεχωρίζει ποια στοιχεία είναι παλιά κληρονομιά και ποια δημιουργούνται ακόμη.

Ποια παραδοτέα πρέπει να ζητήσουμε

Ο έλεγχος πρέπει να καταλήγει σε κάτι πιο συγκεκριμένο από μια γενική βαθμολογία «υγείας». Χρειαζόμαστε σύντομη διάγνωση με τα ισχυρότερα τεκμήρια, πίνακα ύποπτων μοτίβων, διαχωρισμό ανάμεσα σε επιβεβαιωμένο πρόβλημα και αβεβαιότητα, προτεραιοποιημένες ενέργειες και λίστα πραγμάτων που δεν πρέπει να αλλάξουν. Κάθε προτεινόμενη ενέργεια πρέπει να αναφέρει τι προσπαθεί να διορθώσει και πώς θα ελεγχθεί το αποτέλεσμα. Η θεματική για την ποιότητα περιεχομένου είναι χρήσιμη ως παράλληλος έλεγχος, επειδή οργανική πτώση που μοιάζει «συνδεσμική» μπορεί να έχει και σημαντική διάσταση περιεχομένου.

Ορισμός ολοκλήρωσης: πότε λέμε ότι ο έλεγχος τελείωσε

Ένα έργο δεν ολοκληρώνεται επειδή εξήχθη ένα μεγάλο αρχείο συνδέσμων. Ολοκληρώνεται όταν έχουμε απαντήσει αν υπάρχει τεκμηριωμένο πρόβλημα, ποια τμήματα επηρεάζει, ποιες άλλες πιθανές αιτίες αποκλείστηκαν ή παραμένουν ανοιχτές και ποια ενέργεια είναι αναλογική προς τα στοιχεία. Πρέπει επίσης να έχει οριστεί περίοδος παρακολούθησης και ποια μέτρηση θα δείξει αν η τεχνική κατάσταση σταθεροποιείται. Οι επίσημες οδηγίες της Google δίνουν έμφαση σε χρήσιμο, αξιόπιστο περιεχόμενο και σε συμμόρφωση με τις πολιτικές spam. Αυτό είναι πιο σταθερή βάση από την προσπάθεια να κυνηγάμε το όνομα ενός παλιού αλγορίθμου.

Συμπέρασμα: από τον μύθο του Penguin στη μετρήσιμη διάγνωση

Το Penguin είναι σημαντικό ιστορικά γιατί άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο η αγορά αντιμετωπίζει την τεχνητή δημιουργία συνδέσμων. Σήμερα όμως η χρήσιμη πρακτική δεν είναι να ψάχνουμε αν «τρέχει Penguin». Είναι να καταγράφουμε το πραγματικό σύμπτωμα, να εξετάζουμε το προφίλ συνδέσμων μαζί με τεχνικά και ποιοτικά δεδομένα, να αποφεύγουμε μαζικές κινήσεις χωρίς στοιχεία και να κρατάμε πλήρες ίχνος αποφάσεων. Με αυτό το εύρος εργασιών, ο έλεγχος μετατρέπεται από κυνήγι υποψιών σε ελεγχόμενη διαδικασία διάγνωσης.

Χρειάζεται και αρχείο αποφάσεων, όχι μόνο τελικό πόρισμα

Σε έλεγχο συνδέσμων κρατάμε σύντομο αρχείο για το γιατί μια ομάδα συνδέσμων χαρακτηρίστηκε προβληματική, αβέβαιη ή αδιάφορη. Αυτό επιτρέπει σε επόμενο έλεγχο να καταλάβουμε τι είχε εξεταστεί και να μην επαναλαμβάνουμε τις ίδιες κινήσεις χωρίς λόγο. Το αρχείο είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν αλλάζει συνεργάτης ή όταν μια παλιά καμπάνια δημιουργίας συνδέσμων έχει αφήσει μεγάλο ιστορικό. Η διαφάνεια στις αποφάσεις μειώνει τον κίνδυνο μαζικών ενεργειών που δεν μπορούν αργότερα να αιτιολογηθούν.