Πορτρέτο του Ξενοφών Απάκη
Ξενοφών Απάκης
Web designer και developer από το 1997

content architecture

content architecture

· Με δύο λόγια

Content architecture: σχεδιάστε θεματική ιεραρχία, τύπους σελίδων, πλοήγηση και σχέσεις περιεχομένου με πρακτικά κριτήρια και έλεγχο χρηστικότητας..

Content architecture: δομή περιεχομένου που βρίσκει νόημα ο χρήστης

Η αρχιτεκτονική περιεχομένου, γνωστή και ως content architecture, ορίζει πώς χωρίζεται η πληροφορία σε κατανοητές μονάδες, πώς ταξινομείται και πώς μεταβαίνει ο επισκέπτης από τη μία ανάγκη στην επόμενη. Δεν αφορά μόνο το μενού ή τη θέση των κουμπιών. Αφορά επίσης τη διαφορά ανάμεσα σε άρθρο, υπηρεσία, κατηγορία, προϊόν και οδηγό, καθώς και το ποιος ενημερώνει κάθε είδος πληροφορίας.

Σε έναν μικρό ιστότοπο οι ασάφειες μπορεί να μη φαίνονται. Όσο όμως προστίθενται σελίδες, προϊόντα και συντάκτες, η ακατάστατη δομή παράγει διπλούς τίτλους, αντικρουόμενα στοιχεία και αδιέξοδες διαδρομές. Ο καλός σχεδιασμός επιτρέπει στο περιεχόμενο να μεγαλώνει χωρίς να χάνει τη χρησιμότητά του.

Το αντικείμενο πριν από την οθόνη

Πριν σχεδιάσετε τη διάταξη μιας σελίδας, ορίστε ποια πληροφοριακή οντότητα αναπαριστά. Ένα προϊόν διαθέτει όνομα, περιγραφή, χαρακτηριστικά και ίσως τιμή ή διαθεσιμότητα. Μια υπηρεσία έχει διαφορετικές ιδιότητες, όπως πεδίο εφαρμογής και διαδικασία επικοινωνίας. Ένα άρθρο χρειάζεται θέμα, συγγραφική υπευθυνότητα και ενδεχομένως πηγές. Όταν όλες οι οντότητες αποθηκεύονται σαν ένα μεγάλο αδιαφοροποίητο κείμενο, δυσκολεύει η αναζήτηση και η συνεπής ενημέρωση.

Το μοντέλο περιεχομένου περιγράφει τα πεδία, τους τύπους τους, ποιες τιμές είναι υποχρεωτικές και ποιες σχέσεις επιτρέπονται. Δεν πρέπει να καθορίζεται μόνο από ένα τρέχον γραφικό σχέδιο. Η ίδια πληροφορία μπορεί αργότερα να εμφανιστεί σε διαφορετικές σελίδες ή συσκευές χωρίς να ξαναγραφτεί.

Η διαφορά από στρατηγική και πληροφοριακή αρχιτεκτονική

Η στρατηγική περιεχομένου απαντά γιατί παράγουμε πληροφορία, για ποιο κοινό και ποιος είναι υπεύθυνος για την αξία της. Η πληροφοριακή αρχιτεκτονική ασχολείται με την οργάνωση και την εύρεση πληροφορίας από ανθρώπους. Η αρχιτεκτονική περιεχομένου γεφυρώνει αυτά τα ερωτήματα με συγκεκριμένους τύπους, σχέσεις και κανόνες συντήρησης. Οι έννοιες αλληλεπικαλύπτονται, αλλά η διάκρισή τους βοηθά να μην αντιμετωπίζουμε όλα τα προβλήματα σαν οπτικό σχεδιασμό.

Αν ένας επισκέπτης δεν βρίσκει σχετικό άρθρο, μπορεί να φταίει η ονομασία κατηγορίας, η σχέση των σελίδων ή η απουσία βασικού περιεχομένου. Μια νέα εικόνα κεφαλίδας δεν θα λύσει τέτοιο πρόβλημα. Αναζητήστε πρώτα ποια πληροφορία λείπει ή έχει τοποθετηθεί λάθος.

Τύποι σελίδων και σαφείς ευθύνες

Καταγράψτε τους τύπους που πραγματικά απαιτεί ο ιστότοπος: αρχική σελίδα, θεματική ενότητα, υπηρεσία, προϊόν, άρθρο, συχνή ερώτηση ή σελίδα επικοινωνίας, ανάλογα με το έργο. Για καθέναν ορίστε μοναδικό σκοπό, υποχρεωτικά στοιχεία, κριτήριο ενημέρωσης και επιτρεπτές σχέσεις. Αποφύγετε έναν τύπο «γενική σελίδα» που χρησιμοποιείται για τα πάντα και τελικά δεν εγγυάται τίποτε.

Οι υπεύθυνοι πρέπει να γνωρίζουν ποιο πεδίο αποτελεί την πρωτεύουσα πηγή πληροφορίας. Αν η τιμή προϊόντος φυλάσσεται σε περισσότερα σημεία με ανεξάρτητη επεξεργασία, σύντομα προκύπτουν αντιφάσεις. Η ίδια αρχή ισχύει για διευθύνσεις, ώρες εξυπηρέτησης και τεχνικά χαρακτηριστικά.

ΤύποςΚύρια πληροφορία
ΠροϊόνΧαρακτηριστικά και διαθεσιμότητα
ΥπηρεσίαΠεδίο εφαρμογής και διαδικασία
ΆρθροΕξήγηση και τεκμηρίωση
ΚατηγορίαΟμάδα και τρόποι επιλογής

Ταξινομίες που μιλούν τη γλώσσα του κοινού

Η ταξινομία είναι σύστημα κατηγοριών και χαρακτηριστικών που επιτρέπει να βρεθεί κάτι με σταθερό τρόπο. Δοκιμάστε τις ονομασίες με πραγματικούς επισκέπτες και όχι μόνο με την ορολογία της ομάδας. Σε κατάστημα ο κόσμος μπορεί να σκέφτεται ανά χρήση, μέγεθος ή συμβατότητα, ενώ οι εσωτερικές ομάδες κατατάσσουν ανά προμηθευτή. Η δομή πλοήγησης πρέπει να υπηρετεί τη συνήθη ανάγκη του επισκέπτη.

Διαχωρίστε κατηγορίες από φίλτρα. Μια κατηγορία περιγράφει σχετικά σταθερή ομάδα, ενώ ένα φίλτρο περιορίζει αποτελέσματα βάσει ιδιότητας. Αν δημιουργείται νέα κατηγορία για κάθε συνδυασμό χαρακτηριστικών, η δομή διογκώνεται και δημιουργεί πολλαπλές όμοιες διαδρομές. Καθορίστε καθαρά πότε ένα χαρακτηριστικό αξίζει ξεχωριστή σελίδα.

Διαδρομές πλοήγησης και εσωτερική σύνδεση

Σχεδιάστε τις συχνότερες εργασίες των επισκεπτών ως διαδρομές: είσοδος, αναγνώριση του θέματος, σύγκριση επιλογών και ολοκλήρωση ανάγκης. Από κάθε σημείο ο επισκέπτης πρέπει να γνωρίζει πού βρίσκεται και τι θα βρει στη συνέχεια. Οι σχετικοί σύνδεσμοι συμπληρώνουν το μενού, αλλά δεν πρέπει να μετατρέπονται σε τυχαίο πλέγμα χωρίς νόημα.

Η Google εξηγεί ότι οι λειτουργικοί εσωτερικοί σύνδεσμοι βοηθούν την ανακάλυψη σελίδων και ότι το περιγραφικό κείμενό τους αποσαφηνίζει τον προορισμό. Γι' αυτό περιγράψτε τη σχέση των δύο σελίδων με φυσική φράση. Μια ενότητα για πληροφοριακή αρχιτεκτονική μπορεί να βοηθήσει στη διάκριση ταξινομίας και πλοήγησης, ενώ η μοντελοποίηση περιεχομένου αφορά τον ορισμό των ίδιων των πληροφοριακών αντικειμένων.

Συνεπές μοντέλο δεδομένων και εκδοχών

Σε εφαρμογές με πολλά περιεχόμενα, ορίστε μοναδική ταυτότητα για κάθε εγγραφή, σταθερές σχέσεις και κανόνες αλλαγών. Διαχωρίστε το πραγματικό περιεχόμενο από προσωρινές μορφές παρουσίασης. Όταν ενημερώνεται μια οντότητα, να είναι σαφές ποιες σελίδες εξαρτώνται από αυτήν και ποια πεδία δεν πρέπει να χαθούν. Οργανώστε έλεγχο πριν από δημοσίευση, ιστορικό εκδόσεων και δυνατότητα ανάκτησης όταν μία αλλαγή είναι προβληματική.

Μην θεωρείτε ότι κάθε αλλαγή ονόματος απαιτεί νέα διεύθυνση ή νέα εγγραφή. Εξετάστε πρώτα τις συνέπειες για χρήστες, αναφορές και υφιστάμενες διασυνδέσεις. Η σταθερότητα της δομής περιορίζει περιττές τεχνικές διορθώσεις και διατηρεί τη δυνατότητα αξιόπιστης ενημέρωσης.

Δοκιμή εύρεσης με πραγματικά σενάρια

Ζητήστε από ανθρώπους να βρουν μια συγκεκριμένη υπηρεσία, να συγκρίνουν δύο επιλογές ή να εντοπίσουν διαδικασία υποστήριξης χωρίς βοήθεια. Παρατηρήστε ποιες ονομασίες τους μπερδεύουν, σε ποια κατηγορία περιμένουν να βρουν κάτι και αν υπάρχουν παράλληλες διαδρομές που δεν ξεχωρίζουν. Η δοκιμή είναι χρησιμότερη όταν το σενάριο περιγράφει στόχο και όχι το ακριβές όνομα σελίδας.

Αν οι συμμετέχοντες δεν εντοπίζουν το περιεχόμενο, μην προσθέτετε αμέσως ακόμη ένα μενού. Ελέγξτε μήπως λείπει αναγνώσιμος τίτλος, κατάλληλη ταξινομία ή σωστή σχέση ανάμεσα στα αντικείμενα. Η απλότητα δεν σημαίνει λιγότερη πληροφορία· σημαίνει καλύτερη οργάνωση της απαραίτητης πληροφορίας.

Σχέση με οργανική αναζήτηση και απαντήσεις

Η σταθερή αρχιτεκτονική βοηθά να αντιστοιχούν οι σελίδες σε διαφορετικές ανάγκες, να αποφεύγεται η αδικαιολόγητη επανάληψη και να ανακαλύπτονται οι σχετικές πληροφορίες. Δεν εξασφαλίζει συγκεκριμένη θέση αναζήτησης. Η σημασιολογική σαφήνεια βοηθά και έναν άνθρωπο που διαβάζει μόνο ένα τμήμα της σελίδας: πρέπει να καταλαβαίνει ποια οντότητα αφορά η απάντηση και ποιες είναι οι ουσιαστικές προϋποθέσεις.

Σε έργα με πολλά άρθρα μπορεί να χρειάζεται ειδική στρατηγική περιεχομένου για την επιλογή προτεραιοτήτων. Η αρχιτεκτονική οργανώνει την υλοποίηση: τι γράφεται σε ποιο πεδίο, ποιες σχέσεις επιτρέπονται και πότε επανεξετάζονται. Δεν υποκαθιστά την έγκυρη γνώση ούτε την προσοχή στη γλώσσα.

Λίστα ελέγχου πριν από μεγάλη επέκταση

Επιβεβαιώστε ότι κάθε τύπος σελίδας έχει σαφή σκοπό, κάθε πεδίο μία αναγνωρισμένη πηγή αλήθειας και κάθε σχέση δικαιολογείται από πραγματική χρήση. Ελέγξτε ότι οι κατηγορίες μπορούν να επεκταθούν χωρίς ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό, ότι οι παλιές διευθύνσεις αντιμετωπίζονται σωστά και ότι οι αλλαγές ελέγχονται πριν δημοσιευθούν. Η ποιότητα περιλαμβάνει και τη διατήρηση προηγούμενων διορθώσεων.

Μετά την επέκταση επαναλάβετε δοκιμές αναζήτησης, πλοήγησης και συνέπειας δεδομένων. Η αρχιτεκτονική δεν είναι σχέδιο που τελειώνει όταν παραδοθεί ο ιστότοπος· είναι το σύνολο κανόνων που επιτρέπει να αλλάζει χωρίς να διαλύεται η πληροφορία.

Αρχιτεκτονική για πολλές γλώσσες και διαφορετικά κανάλια

Όταν το περιεχόμενο διατίθεται σε περισσότερες γλώσσες, οι μεταφράσεις δεν πρέπει να θεωρούνται απλώς επιπλέον κελιά με τις ίδιες λέξεις. Ορισμένες σελίδες χρειάζονται διαφορετικά παραδείγματα, ορολογία ή πληροφορίες ανά περιοχή. Καταγράψτε ποια πεδία είναι κοινά, ποια εξαρτώνται από γλώσσα και ποιες αλλαγές πρέπει να ενημερώνουν περισσότερες εκδόσεις. Έτσι αποφεύγονται ασυμφωνίες ανάμεσα στην αρχική πληροφορία και τη μετάφρασή της.

Το ίδιο μοντέλο μπορεί να εξυπηρετεί ιστότοπο, ενημερωτικό μήνυμα ή βοηθητική εφαρμογή, αρκεί οι οντότητες και οι περιορισμοί να είναι ξεκάθαροι. Προσοχή στη μεταφορά έτοιμου κειμένου χωρίς πλαίσιο: μια φράση που λειτουργεί ως επικεφαλίδα σε ιστοσελίδα μπορεί να είναι ακατάληπτη μέσα σε μικρή ειδοποίηση. Ορίστε ελάχιστες πληροφορίες που πρέπει να συνοδεύουν κάθε απόσπασμα. Ο στόχος της επαναχρησιμοποίησης είναι η συνέπεια και η ακρίβεια, όχι η μηχανική διάδοση ίδιων προτάσεων σε κάθε μέσο.