Tree testing: ποια δομή πλοήγησης βρίσκουν οι χρήστες;
Το tree testing, δηλαδή η δοκιμή μιας ιεραρχίας κατηγοριών, ελέγχει αν οι άνθρωποι μπορούν να εντοπίσουν μια πληροφορία όταν βλέπουν μόνο τα ονόματα των κατηγοριών και των υποκατηγοριών. Δεν αξιολογεί χρώματα, εικονίδια ή την οπτική εμφάνιση του μενού. Απομονώνει τη λογική οργάνωση του περιεχομένου. Είναι χρήσιμο όταν υπάρχουν περισσότερες από μία πιθανές δομές και η ομάδα θέλει να αποφασίσει ποια διευκολύνει τον εντοπισμό κρίσιμων σελίδων. Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν αρέσει η δομή, αλλά αν οδηγεί με σαφήνεια στο σωστό σημείο.
Τι δοκιμάζει και τι δεν δοκιμάζει
Οι συμμετέχοντες διαβάζουν ένα σενάριο και επιλέγουν διαδοχικά κατηγορίες έως ότου δηλώσουν πού πιστεύουν ότι βρίσκεται η απάντηση. Η μεθοδολογία, όπως την παρουσιάζει η Nielsen Norman Group, προϋποθέτει μια καταγεγραμμένη ιεραρχία και εργασίες εύρεσης. Αποκαλύπτει εάν οι ετικέτες δίνουν επαρκείς ενδείξεις, αν ένα θέμα βρίσκεται σε απρόσμενη θέση ή αν μια δομή είναι υπερβολικά περίπλοκη. Δεν αποδεικνύει ότι ένα εικονίδιο είναι ορατό ή ότι ένα αναπτυσσόμενο μενού λειτουργεί με πληκτρολόγιο. Αυτά απαιτούν επιπλέον έλεγχο πραγματικής διεπαφής.
Σύγκριση με ταξινόμηση καρτών
Η ταξινόμηση καρτών προσφέρεται όταν δεν γνωρίζουμε ακόμη πώς θα ομαδοποιήσουμε το περιεχόμενο και θέλουμε να ανακαλύψουμε τα νοητικά μοντέλα του κοινού. Η δοκιμή δέντρου αρχίζει αφού έχουμε υποψήφιες κατηγορίες και ελέγχει αν μπορεί κανείς να βρει συγκεκριμένο προορισμό. Δεν είναι ανταγωνιστικές τεχνικές. Η πρώτη προτείνει πιθανή ταξινομία, η δεύτερη αξιολογεί την ευχρηστία της. Αν το πρόβλημα αφορά μόνο την αισθητική ή την αδυναμία χρήσης χειριστηρίων, καμία από τις δύο δεν αντικαθιστά μια δοκιμή ευχρηστίας στη λειτουργική σελίδα.
Δέντρο απόφασης για την κατάλληλη μέθοδο
Αν ακόμη δεν υπάρχουν συμφωνημένες ομάδες θεμάτων, ξεκινάμε με ανοιχτή ταξινόμηση καρτών. Αν υπάρχουν δύο πιθανές ιεραρχίες και θέλουμε να μετρήσουμε πού βρίσκουν οι χρήστες μια υπηρεσία, επιλέγουμε δοκιμή δέντρου. Αν η ιεραρχία λειτουργεί αλλά το ορατό μενού μπερδεύει, προχωράμε σε δοκιμή ευχρηστίας στο πραγματικό περιβάλλον. Αν ο στόχος είναι να κατανοήσουμε μια διαδρομή από την είσοδο μέχρι την ολοκλήρωση αγοράς, χαρτογραφούμε τη ροή χρήστη. Αυτός ο διαχωρισμός αποτρέπει τη συλλογή στοιχείων που δεν απαντούν στην απόφαση που πρέπει να πάρουμε.
Σχεδιασμός του δέντρου και των προορισμών
Πριν από την έρευνα συντάσσουμε όλες τις απαραίτητες διαδρομές ως ιεραρχική λίστα. Κάθε κατηγορία έχει σαφή γονέα και ο τελικός κόμβος αντιστοιχεί σε πραγματική σελίδα ή λειτουργία. Δεν εφευρίσκουμε κατηγορίες αποκλειστικά για να πετύχει καλύτερα η δοκιμή. Για έναν ιστότοπο υπηρεσιών μπορεί να υπάρχουν «Υπηρεσίες», «Υποστήριξη» και «Λογαριασμός», με αντίστοιχες υποενότητες. Καταγράφουμε ποιοι προορισμοί είναι αποδεκτοί για κάθε εργασία και πού υπάρχουν αμφισημίες. Μια μελέτη γίνεται αναξιόπιστη όταν η ομάδα δεν συμφωνεί εκ των προτέρων τι θεωρεί επιτυχημένο εντοπισμό.
Εργασίες χωρίς υποδείξεις απάντησης
Αποφεύγουμε να γράφουμε στο σενάριο την ίδια ακριβώς λέξη που εμφανίζεται στην επιθυμητή κατηγορία. Αν ο στόχος είναι η σελίδα επιστροφών, μπορούμε να ζητήσουμε: «Έλαβες προϊόν που δεν ταιριάζει και θέλεις να δεις τις διαθέσιμες ενέργειες». Δεν γράφουμε «Βρες το μενού Επιστροφές», επειδή έτσι ελέγχουμε αντιγραφή λέξεων. Κάθε εργασία περιγράφει ένα εύλογο κίνητρο και μία σαφή ανάγκη, χωρίς περιττές λεπτομέρειες. Κάνουμε πιλοτική δοκιμή ώστε να εντοπίσουμε ασάφειες πριν από την κύρια συλλογή δεδομένων.
Πρώτη επιλογή, τελικός προορισμός και παρακάμψεις
Μια σωστή τελική επιλογή δεν λέει όλη την ιστορία. Μπορεί ο συμμετέχων να έφτασε εκεί αφού δοκίμασε πολλές άσχετες κατηγορίες. Καταγράφουμε, επομένως, αν βρήκε τον προορισμό, ποια κατηγορία επέλεξε πρώτη, ποιες λανθασμένες διαδρομές ακολούθησε και πού γύρισε πίσω. Η αρχική επιλογή αποκαλύπτει τη δύναμη της ετικέτας, ενώ οι παρακάμψεις δείχνουν σύγχυση μεταξύ όρων. Συγκρίνουμε εργασίες με αντίστοιχη δυσκολία και δεν θεωρούμε ότι κάθε επιπλέον βήμα αποτελεί αποτυχία. Σημασία έχει αν η διαδρομή γίνεται αντιληπτή και παραμένει εύλογη.
Επιλογή ανάμεσα σε δύο διαφορετικές δομές
Όταν υπάρχουν δύο υποψήφια δέντρα, ορίζουμε ένα κοινό σύνολο εργασιών και σαφή κριτήρια. Είναι προτιμότερο οι συμμετέχοντες να μην εξοικειώνονται πρώτα με τη μία εκδοχή και ύστερα να αξιολογούν τη δεύτερη σαν να τη βλέπουν πρώτη φορά. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε διαφορετικές ομάδες, εφόσον υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες. Συγκρίνουμε την επιτυχία ανά εργασία και τη φύση των παρακάμψεων, όχι μόνο έναν συνολικό μέσο όρο. Μια δομή μπορεί να εξυπηρετεί εξαιρετικά τις αγορές αλλά να κρύβει την υποστήριξη. Η απόφαση συνδέεται με τη βαρύτητα κάθε διαδρομής.
Πώς διαβάζουμε τα ευρήματα χωρίς υπερερμηνείες
Ένας μικρός διερευνητικός έλεγχος αποκαλύπτει προβληματικούς όρους, αλλά δεν υποστηρίζει ασφαλή συμπεράσματα για ακριβή ποσοστά επιτυχίας ολόκληρου του πληθυσμού. Για συγκριτική μέτρηση με στατιστική βεβαιότητα χρειάζεται αντίστοιχος ερευνητικός σχεδιασμός. Εξετάζουμε και την ποιοτική αιτιολόγηση: γιατί η λέξη «Βοήθεια» ερμηνεύτηκε ως τεχνική υποστήριξη από τη μία ομάδα και ως συχνές ερωτήσεις από άλλη; Καταγράφουμε προτεινόμενες αλλαγές που προκύπτουν από τα πραγματικά μονοπάτια. Δεν διαγράφουμε μια ενότητα επειδή ήταν δύσκολο να εντοπιστεί, πριν εξετάσουμε αν χρειάζεται απλώς καλύτερη ονομασία.
Παράδειγμα: υπηρεσίες, αιτήσεις και ενημερωτικό υλικό
Ας θεωρήσουμε έναν ιστότοπο που περιλαμβάνει οδηγίες υποβολής αίτησης, τιμοκατάλογο, δελτία ενημέρωσης και πληροφορίες επικοινωνίας. Ένα πιθανό δέντρο τοποθετεί την αίτηση κάτω από «Υπηρεσίες», ένα άλλο κάτω από «Αιτήματα». Ζητάμε από τους ανθρώπους να βρουν πού θα ξεκινήσουν νέα αίτηση και ξεχωριστά πού θα ενημερωθούν για την κατάστασή της. Αν οι δύο ανάγκες οδηγούν σε διαφορετικά σημεία, η διατήρηση μίας μόνο ασαφούς κατηγορίας μπορεί να μην επαρκεί. Η λύση ενδέχεται να είναι δύο διακριτές ονομασίες ή σαφής διασταυρούμενη πρόσβαση, ανάλογα με τα δεδομένα.
Πρακτικός έλεγχος πριν εγκρίνουμε νέα πλοήγηση
Ελέγχουμε αν οι κρίσιμοι προορισμοί είναι καταγεγραμμένοι, αν οι ετικέτες είναι συγκεκριμένες, αν τα σενάρια δεν προδίδουν τον σωστό δρόμο και αν έχουμε προβλέψει τι θα κάνουμε με τις αποτυχίες. Έπειτα παρουσιάζουμε ευρήματα με σύνδεση μεταξύ εργασίας, λανθασμένης επιλογής και προτεινόμενης διόρθωσης. Μετά την αλλαγή χρειάζεται νέα δοκιμή στην αναθεωρημένη δομή και, πριν από την παραγωγική παράδοση, δοκιμή πραγματικού μενού σε κινητό και υπολογιστή. Η έρευνα πρέπει να καταλήγει σε καλύτερη απόφαση, όχι μόνο σε γραφήματα.
Παραδοτέο που στηρίζει συγκεκριμένη απόφαση
Το τελικό υλικό πρέπει να δείχνει για κάθε σημαντική εργασία την επιθυμητή κατηγορία, τις συνηθέστερες αποκλίσεις και μια προτεινόμενη διόρθωση. Αν δεν υπάρχει επαρκές δείγμα για αξιόπιστη σύγκριση ποσοστών, παρουσιάζουμε τα ευρήματα ως διερευνητικά. Επανελέγχουμε πρώτα τις υψηλής σημασίας αλλαγές και αποφεύγουμε να παρουσιάζουμε μία επιτυχημένη διαδρομή ως απόδειξη συνολικής ποιότητας.
Πέντε ερωτήσεις που λύνουν συνηθισμένες απορίες
Αρκεί μία άσκηση για να εγκρίνουμε τη δομή;
Μια διερευνητική άσκηση είναι καλή αρχή. Για σημαντικές αποφάσεις χρειάζεται εξέταση αντιπροσωπευτικών εργασιών και, συχνά, επανέλεγχος μετά από διορθώσεις.
Τι γίνεται όταν δύο κατηγορίες μοιάζουν σωστές;
Αξιολογούμε τη σημασία τους στο μυαλό των συμμετεχόντων, τη συχνότητα των παρακάμψεων και αν μια διαφορετική ονομασία ή δεύτερη νόμιμη διαδρομή μειώνει την αβεβαιότητα.
Ποια μέθοδος ταιριάζει πριν φτιαχτούν κατηγορίες;
Προτιμούμε ταξινόμηση καρτών ή ποιοτική έρευνα. Χωρίς υποψήφια δομή δεν υπάρχει συνεπές δέντρο προς αξιολόγηση.
Μπορεί να ελεγχθεί μια υπάρχουσα ιστοσελίδα;
Ναι. Αποτυπώνουμε πρώτα την πραγματική ιεραρχία και δημιουργούμε σενάρια από τις συχνές ανάγκες των επισκεπτών, χωρίς να αντιγράφουμε τα ονόματα των κατηγοριών.
Τι δεν μας λέει η δοκιμή;
Δεν αξιολογεί από μόνη της την ορατότητα των μενού, τη συμπεριφορά αφής, τις φορτώσεις σελίδων ή την προσβασιμότητα των πραγματικών χειριστηρίων. Αυτά χρειάζονται συμπληρωματικό έλεγχο.