Εσωτερική αναζήτηση ιστοσελίδας που οδηγεί σε χρήσιμα αποτελέσματα

Η εσωτερική αναζήτηση είναι το εργαλείο με το οποίο ο επισκέπτης πληκτρολογεί αυτό που χρειάζεται και βρίσκει περιεχόμενο μέσα στον ίδιο τον ιστότοπο. Πετυχαίνει όταν επιστρέφει σαφή αποτελέσματα, βοηθά στη διόρθωση ασαφών ερωτημάτων και διατηρεί τη σύνδεση με τον αρχικό στόχο του ανθρώπου. Δεν αρκεί να υπάρχει ένα πεδίο με εικονίδιο μεγεθυντικού φακού. Χρειάζονται σωστή κατανόηση λέξεων, κατάλληλη ιεράρχηση, φίλτρα και χρήσιμη διαχείριση της περίπτωσης όπου δεν βρέθηκε κάτι. Ο επισκέπτης αξιολογεί το αποτέλεσμα, όχι τη μηχανή που λειτουργεί στο παρασκήνιο.

Πότε προσθέτει αξία σε έναν ιστότοπο

Μια μικρή ιστοσελίδα με λίγες καθαρές ενότητες ίσως εξυπηρετείται καλύτερα από προσεγμένη πλοήγηση. Όταν όμως υπάρχουν εκατοντάδες προϊόντα, ακίνητα, άρθρα ή αρχεία, η αναζήτηση προσφέρει συντομότερη διαδρομή σε όσους γνωρίζουν περίπου τι θέλουν. Δεν πρέπει να κρύβει προβληματικές κατηγορίες. Αν ο επισκέπτης αναγκάζεται διαρκώς να ψάχνει επειδή το μενού είναι ακατανόητο, χρειάζεται διόρθωση και της αρχιτεκτονικής πληροφορίας. Για υπηρεσίες με κρίσιμες πληροφορίες, συνδυάζουμε εμφανή αναζήτηση, σαφείς κατηγορίες και πρόσβαση από τη βασική πλοήγηση.

Τι γράφει ο χρήστης και τι πρέπει να καταλάβουμε

Οι άνθρωποι δεν χρησιμοποιούν πάντα τους τίτλους που έχει επιλέξει ο συντάκτης. Μπορεί να γράψουν «αντικατάσταση κάρτας» αντί «επανέκδοση», μια περιοχή χωρίς τόνους ή μια συντομογραφία προϊόντος. Αρχίζουμε καταγράφοντας συχνές παραλλαγές, συνώνυμα και ορθογραφικές αστοχίες που έχουν πραγματική σημασία για το περιεχόμενο. Ειδικά στα ελληνικά, η αναγνώριση τόνων και πεζών ή κεφαλαίων χρειάζεται προσεκτικό χειρισμό. Η ευελιξία δεν πρέπει να εξαφανίζει ουσιαστικές διαφορές: άλλη είναι μια αναζήτηση για αγορά και άλλη για ενοικίαση, ακόμη κι όταν εμφανίζεται η ίδια λέξη για τον τύπο του ακινήτου.

Προτάσεις κατά την πληκτρολόγηση

Οι αυτόματες προτάσεις είναι χρήσιμες όταν αποσαφηνίζουν γρήγορα πιθανές αναζητήσεις. Ξεχωρίζουμε καθαρά αν προτείνεται κατηγορία, συγκεκριμένη σελίδα ή συμπλήρωση φράσης. Δεν εμφανίζουμε δεκάδες σχεδόν όμοιες επιλογές ούτε υποσχόμαστε αποτελέσματα που δεν υπάρχουν. Ο χειρισμός με τα βέλη του πληκτρολογίου, η ενεργοποίηση με Enter και η δυνατότητα ακύρωσης είναι μέρος της λειτουργίας. Όταν ο χρήστης επιλέξει μια πρόταση, διατηρούμε νοητά το ερώτημά του και τον οδηγούμε σε κατάλληλο αποτέλεσμα. Αν το σύστημα δεν έχει αξιόπιστες προτάσεις, μια απλή και σταθερή αναζήτηση είναι προτιμότερη.

Πώς οργανώνουμε τα αποτελέσματα

Κάθε αποτέλεσμα χρειάζεται περιγραφικό τίτλο, μικρό απόσπασμα που αιτιολογεί τη συνάφεια και διακριτή ένδειξη του είδους περιεχομένου. Δεν αρκεί μια σειρά από διευθύνσεις σελίδων. Για έναν κατάλογο ακινήτων χρήσιμα είναι ο τύπος, η περιοχή και ο σκοπός διάθεσης, εφόσον τα στοιχεία υπάρχουν και είναι ενημερωμένα. Για έναν ενημερωτικό ιστότοπο προέχει η απάντηση στο ερώτημα. Τα δημοφιλή ή εμπορικά προωθούμενα αποτελέσματα δεν πρέπει να εμφανίζονται σαν να είναι τα πιο σχετικά χωρίς σαφή διάκριση. Ο επισκέπτης οφείλει να καταλαβαίνει γιατί του δείχνουμε μια επιλογή.

Φίλτρα που βοηθούν αντί να μπερδεύουν

Προσφέρουμε φίλτρα μόνο όταν αντιστοιχούν σε πραγματικά γνωρίσματα των αποτελεσμάτων. Στην αγορά προϊόντων μπορεί να είναι κατηγορία, διαθεσιμότητα και εύρος τιμής. Σε εκπαιδευτικό υλικό ίσως είναι θεματική, επίπεδο και μορφή. Τα ενεργά φίλτρα παραμένουν εμφανή και καταργούνται εύκολα, με μία καθαρή επιλογή επαναφοράς. Σε οθόνες κινητών το πλαίσιο φίλτρων πρέπει να ανοίγει και να κλείνει χωρίς να χάνεται η αναζήτηση. Μετά από κάθε αλλαγή δείχνουμε τα ενημερωμένα αποτελέσματα και αποφεύγουμε να μετακινούμε απρόβλεπτα το σημείο ανάγνωσης.

Όταν δεν εμφανίζεται κανένα αποτέλεσμα

Η κενή λίστα είναι ευκαιρία βοήθειας, όχι τελικός τοίχος. Εξηγούμε με απλά λόγια ότι δεν βρέθηκε αντιστοιχία για το συγκεκριμένο ερώτημα και προτείνουμε πραγματικές εναλλακτικές: λιγότερο περιοριστικούς όρους, διόρθωση πιθανής αστοχίας ή αφαίρεση ενεργών φίλτρων. Δεν δημιουργούμε τεχνητά «σχετικές» σελίδες που δεν απαντούν. Αν υπάρχει δυνατότητα επικοινωνίας ή περιήγησης στις βασικές κατηγορίες, την παρουσιάζουμε διακριτικά. Χρήσιμο είναι να διατηρείται η φράση στο πεδίο ώστε ο άνθρωπος να την επεξεργαστεί. Η απουσία αποτελεσμάτων πρέπει επίσης να καταγράφεται ως σήμα πιθανής έλλειψης περιεχομένου.

Αναζήτηση ακινήτων ως ειδική περίπτωση

Σε μια πλατφόρμα ακινήτων ο χρήστης εκφράζει συχνά συνδυαστική πρόθεση: «διαμέρισμα για ενοικίαση κοντά στο κέντρο» ή «οικόπεδο προς αγορά σε συγκεκριμένη περιοχή». Η σωστή εμπειρία ξεχωρίζει είδος ακινήτου, συναλλαγή, γεωγραφία και διαθέσιμα χαρακτηριστικά. Δεν αρκεί να ανοίγει μια σελίδα περιοχής που περιλαμβάνει κάθε κατηγορία και κάθε σκοπό. Η σελίδα αποτελεσμάτων πρέπει να δείχνει πρώτα τα σχετικά διαθέσιμα ακίνητα, να διατηρεί ενεργά τα φίλτρα και να επιτρέπει μετάβαση σε χάρτη χωρίς απώλεια της κατάστασης. Αν δεν υπάρχουν καταχωρίσεις, το λέμε καθαρά αντί να υπονοούμε ότι υπάρχουν.

Μετράμε πραγματική επιτυχία

Δεν αξιολογούμε μια αναζήτηση μόνο από τον αριθμό χρήσεων του πεδίου. Παρατηρούμε αν οι επισκέπτες ανοίγουν αποτέλεσμα, επαναδιατυπώνουν αμέσως την αναζήτηση, αφαιρούν φίλτρα ή εγκαταλείπουν. Η ερμηνεία απαιτεί πλαίσιο: μία δεύτερη αναζήτηση μπορεί να δηλώνει αποτυχία, αλλά μπορεί και να είναι φυσιολογική εξερεύνηση. Χρήσιμες είναι οι δοκιμές με πραγματικά ερωτήματα και προκαθορισμένο επιθυμητό αποτέλεσμα. Καταγράφουμε ποιο εύρημα οδήγησε σε ποια αλλαγή τίτλου, συνωνύμου, φίλτρου ή κατάταξης, ώστε να ελέγχουμε την επίδρασή της και όχι να βασιζόμαστε σε εικασίες.

Προσβασιμότητα και μικρές οθόνες

Το πεδίο χρειάζεται σαφή ετικέτα, προβλέψιμη λειτουργία πληκτρολογίου και κατάλληλη ανακοίνωση όταν ενημερώνεται ο αριθμός αποτελεσμάτων. Το WCAG (Οδηγίες Προσβασιμότητας Περιεχομένου Ιστού, Web Content Accessibility Guidelines) προσφέρει κριτήρια για τη σχεδίαση λειτουργιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και με βοηθητικές τεχνολογίες. Σε κινητό δίνουμε αρκετό χώρο στην πληκτρολόγηση και εμφανές κουμπί εκτέλεσης. Οι προτάσεις δεν πρέπει να καλύπτουν πλήρως το πεδίο ούτε να εξαφανίζουν τον τρόπο επιστροφής. Η χρήση χωρίς ποντίκι και η μεγέθυνση της οθόνης αποτελούν ουσιαστικές δοκιμές.

Έλεγχος ποιότητας με συγκεκριμένα ερωτήματα

Πριν από την παράδοση συντάσσουμε έναν μικρό κατάλογο πραγματικών αναζητήσεων, όπως τίτλους σελίδων, συνώνυμα, ερωτήματα με διαφορετικούς τόνους και αναζητήσεις που δεν πρέπει να επιστρέψουν κανένα αποτέλεσμα. Για κάθε περίπτωση ορίζουμε τι θα θεωρούσαμε επιτυχημένη απάντηση. Δοκιμάζουμε τη συμπεριφορά σε κινητό, την επιλογή με πληκτρολόγιο, την επαναφορά φίλτρων και τη διατήρηση της φράσης μετά την επιστροφή από αποτέλεσμα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν ο χρήστης αναζητά συγκεκριμένη υπηρεσία αλλά η μηχανή εμφανίζει απλώς σελίδες που περιέχουν μία κοινή λέξη. Η ομάδα πρέπει να μπορεί να εξηγήσει τι διορθώθηκε και γιατί, όχι να δηλώνει αόριστα ότι «η αναζήτηση βελτιώθηκε».

Ερωτήσεις που καθορίζουν την εφαρμογή

Πού τοποθετείται το πεδίο αναζήτησης;

Εκεί όπου ο επισκέπτης το αναμένει και μπορεί να το εντοπίσει χωρίς προσπάθεια. Σε ιστότοπο με μεγάλο κατάλογο έχει νόημα να εμφανίζεται σε σταθερό, ορατό σημείο της βασικής εμπειρίας.

Πρέπει να εμφανίζονται πάντα προτάσεις;

Όχι. Οι προτάσεις έχουν αξία όταν είναι εύστοχες και βοηθούν στη διατύπωση του ερωτήματος. Ασαφείς ή ανακριβείς προτάσεις επιβαρύνουν την εμπειρία.

Τι γίνεται με τους τόνους στα ελληνικά;

Δοκιμάζουμε ρητά αναζητήσεις με και χωρίς τόνους και με διαφορετικά πεζά και κεφαλαία. Η λειτουργία πρέπει να ανταποκρίνεται με συνέπεια στο περιεχόμενο και στις πραγματικές ανάγκες των επισκεπτών.

Είναι καλύτερη η αναζήτηση από τα μενού;

Εξυπηρετούν διαφορετικές συμπεριφορές. Η αναζήτηση βοηθά όταν ο χρήστης γνωρίζει τον στόχο του, ενώ η πλοήγηση διευκολύνει την εξερεύνηση. Ένα καλό προϊόν υποστηρίζει και τις δύο διαδρομές.

Πώς διαχειριζόμαστε ανύπαρκτες καταχωρίσεις;

Δεν τις παρουσιάζουμε ως διαθέσιμες. Εξηγούμε το κενό και προσφέρουμε σχετικές εναλλακτικές μόνο όταν πληρούν τα ουσιαστικά κριτήρια του χρήστη ή όταν χαρακτηρίζονται ξεκάθαρα ως εναλλακτικές.