User flows: χαρτογράφηση της διαδρομής από την πρόθεση στην ενέργεια
Τα user flows, δηλαδή οι ροές χρηστών, αποτυπώνουν τα βήματα και τις επιλογές που ακολουθεί κάποιος μέσα σε ένα ψηφιακό προϊόν για να πετύχει έναν συγκεκριμένο στόχο. Μια ροή μπορεί να ξεκινά από την αναζήτηση ακινήτου, να συνεχίζει με επιλογή φίλτρων και να τελειώνει με αποστολή αιτήματος. Άλλη μπορεί να αφορά την εγγραφή σε υπηρεσία ή την ανάκτηση κωδικού. Η αξία της χαρτογράφησης είναι ότι αναδεικνύει αποφάσεις, αδιέξοδα και ελλείψεις πριν γίνουν προβλήματα στον πραγματικό χρήστη. Δεν καταγράφουμε μόνο ποιες οθόνες υπάρχουν αλλά τι περιμένει ο άνθρωπος από καθεμία.
Πρώτα ο στόχος, μετά τα βήματα
Μια καλή ροή ξεκινά με ξεκάθαρη πρόταση: «Ο επισκέπτης θέλει να βρει ακίνητα προς ενοικίαση σε συγκεκριμένη περιοχή και να επικοινωνήσει για ένα διαθέσιμο». Έπειτα ορίζουμε σημείο εκκίνησης, αναγκαίες πληροφορίες, βασικές ενέργειες και επιθυμητό τελικό αποτέλεσμα. Δεν αναμειγνύουμε στο ίδιο διάγραμμα όλες τις εργασίες της πλατφόρμας. Αν ο χρήστης μπορεί να ξεκινήσει από εξωτερική μηχανή αναζήτησης, από αρχική σελίδα ή από κοινοποιημένο σύνδεσμο, ελέγχουμε τις διαφορετικές αφετηρίες. Έτσι αποφεύγουμε την υπόθεση ότι κάθε επισκέπτης έχει προηγουμένως διαβάσει τις οδηγίες της αρχικής.
Τα βασικά στοιχεία ενός διαγράμματος
Χρησιμοποιούμε σύμβολα με σταθερό νόημα: αρχή και τέλος, οθόνη ή βήμα, ενέργεια και σημείο απόφασης. Σε κάθε απόφαση εμφανίζουμε τις πιθανές εκβάσεις, όχι μόνο την ιδανική. Για παράδειγμα, μετά την υποβολή φόρμας μπορεί να υπάρξει επιτυχία, ελλιπή στοιχεία ή αποτυχία δικτύου. Το διάγραμμα πρέπει να εξηγεί πού οδηγείται ο άνθρωπος σε κάθε περίπτωση. Η οπτική απλότητα είναι σημαντική: όταν ένα σχήμα απαιτεί συνεχή μεγέθυνση για να διαβαστεί, το χωρίζουμε σε υποροές. Κάθε διαδρομή πρέπει να μπορεί να συζητηθεί χωρίς να εξαρτάται από τον συντάκτη της.
Διαφορά ροής χρήστη και συνολικού ταξιδιού
Η Nielsen Norman Group διακρίνει τις ροές χρηστών από τα ευρύτερα ταξίδια πελάτη. Η ροή περιγράφει συνήθως τις αλληλεπιδράσεις με ένα προϊόν για μια συγκεκριμένη εργασία, ενώ το ταξίδι μπορεί να περιλαμβάνει επαφές σε πολλά κανάλια, συναισθήματα και μεγαλύτερη χρονική διάρκεια. Αν εξετάζουμε την υποβολή αίτησης σε ιστοσελίδα, η ροή είναι κατάλληλη. Αν διερευνούμε όλη την εμπειρία από την πρώτη τηλεφωνική επικοινωνία μέχρι την παραλαβή υπηρεσίας, χρειάζεται ευρύτερη χαρτογράφηση. Η επιλογή τεχνικής καθορίζει και ποια στοιχεία πρέπει να συγκεντρώσουμε.
Εναλλακτικά μονοπάτια και σφάλματα
Το συνηθέστερο λάθος είναι να σχεδιάζεται μόνο η ευτυχής διαδρομή, όπου όλα λειτουργούν και ο επισκέπτης γνωρίζει ακριβώς τι να κάνει. Χρειάζεται να προβλέψουμε λανθασμένα στοιχεία, ληγμένη σύνδεση, απουσία αποτελεσμάτων, απόρριψη άδειας τοποθεσίας και επιστροφή σε προηγούμενη οθόνη. Δεν αντιμετωπίζουμε κάθε εξαίρεση ως ξεχωριστό έργο χωρίς σχέση με τον στόχο. Για κάθε πρόβλημα ρωτάμε αν ο άνθρωπος μπορεί να το καταλάβει, να το διορθώσει και να συνεχίσει χωρίς να χάσει την προηγούμενη προσπάθειά του. Η ροή εξηγεί και αυτή τη δυνατότητα ανάκαμψης.
Παράδειγμα: από την αναζήτηση ακινήτου στο αίτημα
Μια αντιπροσωπευτική ροή αρχίζει όταν ο επισκέπτης επιλέγει «Ενοικίαση» και περιοχή. Το σύστημα επιστρέφει μόνο ενεργές καταχωρίσεις με σχετικά κριτήρια. Έπειτα ο άνθρωπος επιλέγει ακίνητο, διαβάζει χαρακτηριστικά και αποφασίζει αν θέλει να ζητήσει πληροφορίες. Αν το ακίνητο δεν είναι διαθέσιμο, πρέπει να ενημερωθεί καθαρά και να μπορεί να εξετάσει ουσιαστικές εναλλακτικές. Αν επιλέξει επικοινωνία, η φόρμα μεταφέρει το σωστό αναγνωριστικό ακινήτου, επικυρώνει τα πεδία και εμφανίζει αποτέλεσμα υποβολής. Κάθε μετάβαση διατηρεί τις σχετικές επιλογές και δεν αλλάζει αθόρυβα την αρχική πρόθεση από ενοικίαση σε αγορά.
Σημεία απόφασης και επιχειρησιακές προτεραιότητες
Μια απόφαση μπορεί να είναι του χρήστη, όπως «Θέλω να συγκρίνω δύο επιλογές;», ή του συστήματος, όπως «Υπάρχει διαθέσιμη καταχώριση;». Αυτές οι αποφάσεις πρέπει να διαχωρίζονται καθαρά. Προτιμούμε ρητές προϋποθέσεις αντί για αόριστες φράσεις όπως «αν όλα πάνε καλά». Έπειτα εξετάζουμε ποιες διαδρομές έχουν μεγαλύτερη σημασία: ολοκλήρωση αγοράς, κράτηση, αίτημα επικοινωνίας ή εύρεση κρίσιμης πληροφορίας. Η προτεραιότητα δίνεται στην επίπτωση μιας αποτυχίας και όχι στο πόσες οθόνες περιλαμβάνει. Έτσι ξέρουμε ποιες ροές θα ελεγχθούν πρώτες με πραγματικά σενάρια.
Από το διάγραμμα σε λειτουργικές απαιτήσεις
Κάθε κόμβος μπορεί να μετατραπεί σε συγκεκριμένο κριτήριο αποδοχής. Αν ένας χρήστης αφαιρέσει φίλτρο, περιμένουμε επανυπολογισμό αποτελεσμάτων χωρίς να χάνονται οι υπόλοιποι περιορισμοί. Αν επιστρέψει από λεπτομέρεια καταχώρισης, περιμένουμε να παραμένει διαθέσιμη η προηγούμενη λίστα. Αν υποβάλει ελλιπή φόρμα, περιμένουμε σαφές μήνυμα και διατήρηση σωστά συμπληρωμένων πεδίων. Έτσι το διάγραμμα λειτουργεί ως κοινή γλώσσα μεταξύ σχεδιασμού, περιεχομένου, ανάπτυξης και δοκιμών. Η συμφωνία σε μια ροή μειώνει παρερμηνείες επειδή περιγράφει παρατηρήσιμη συμπεριφορά.
Συνεργασία με πραγματικά δεδομένα έρευνας
Δεν θεωρούμε ότι μια ωραία σχεδιασμένη ροή αντικατοπτρίζει αυτομάτως τη συμπεριφορά των επισκεπτών. Παρατηρούμε ανθρώπους να ολοκληρώνουν αντιπροσωπευτικές εργασίες και σημειώνουμε πού διστάζουν, πού γυρίζουν πίσω και πού εγκαταλείπουν. Τα ποσοτικά στοιχεία χρήσης μπορούν να επισημάνουν σημεία που χρειάζονται έλεγχο, αλλά δεν εξηγούν πάντα την αιτία. Συνδυάζουμε, επομένως, μετρήσεις με ποιοτική παρατήρηση. Όταν διαπιστωθεί νέα πραγματική διαδρομή, ενημερώνουμε το διάγραμμα αντί να πιέζουμε τα δεδομένα να χωρέσουν στην αρχική υπόθεση. Μια ροή παραμένει εργαλείο εργασίας, όχι αμετάβλητη εικόνα.
Προσβασιμότητα μέσα στη διαδρομή
Αναλύουμε αν όλα τα βήματα είναι διαθέσιμα χωρίς ποντίκι, αν τα μηνύματα σφάλματος μπορούν να γίνουν αντιληπτά και αν η μετακίνηση ανάμεσα στις οθόνες παραμένει προβλέψιμη. Δεν αρκεί η προσβασιμότητα μιας μεμονωμένης σελίδας όταν η επόμενη οθόνη εμποδίζει την ολοκλήρωση. Προσθέτουμε στις απαιτήσεις τη συμπεριφορά εστίασης, την ανακοίνωση αλλαγής κατάστασης και την αποφυγή απρόβλεπτης απώλειας δεδομένων. Σε κινητό εξετάζουμε τη σειρά βημάτων όταν ανοίγει το πληκτρολόγιο ή όταν ο άνθρωπος επιστρέφει από εξωτερική εφαρμογή. Σκοπός είναι ο στόχος να μπορεί να ολοκληρωθεί υπό διαφορετικές συνθήκες.
Πώς ελέγχουμε ότι η ροή είναι εφαρμόσιμη
Πριν εγκριθεί το σχέδιο, ακολουθούμε κάθε πιθανή έξοδο στα σημεία απόφασης και βεβαιωνόμαστε ότι οδηγεί σε κατανοητή κατάσταση. Συνδέουμε τα βήματα με τις πραγματικές οθόνες και τις απαιτήσεις δεδομένων. Ελέγχουμε ειδικά τις περιπτώσεις χωρίς διαθέσιμο αποτέλεσμα ή με προσωρινή αποτυχία. Καταγράφουμε ποιος αποφασίζει για κάθε αλλαγή και ποιο στοιχείο επιβεβαιώνει την ολοκλήρωση. Μετά την υλοποίηση επαναλαμβάνουμε τις ίδιες εργασίες και τεκμηριώνουμε αποκλίσεις. Η επιτυχία δεν είναι να ταιριάζουν οι οθόνες με το διάγραμμα, αλλά να μπορεί ο επισκέπτης να φτάσει στον στόχο του.
Συνηθισμένες ερωτήσεις
Πόσο αναλυτική πρέπει να είναι η ροή;
Τόσο ώστε να φαίνονται οι σημαντικές ενέργειες, αποφάσεις και αποτυχίες. Οι εσωτερικές λεπτομέρειες προγραμματισμού μπορούν να τεκμηριώνονται χωριστά όταν δεν επηρεάζουν την εμπειρία.
Είναι το ίδιο με μια σειρά οθονών;
Όχι. Η απλή παράθεση οθονών δεν εξηγεί ποια επιλογή ενεργοποιεί κάθε μετάβαση, τι συμβαίνει σε σφάλμα ή πώς επιστρέφει ο άνθρωπος στην εργασία του.
Πότε προτιμούμε συνολικό χάρτη εμπειρίας;
Όταν η εργασία εκτείνεται πέρα από ένα προϊόν, περιλαμβάνει διαφορετικά κανάλια ή χρειάζεται να αποτυπώσουμε ευρύτερες εμπειρίες και προσδοκίες.
Ποιος συμμετέχει στον σχεδιασμό;
Άνθρωποι που γνωρίζουν τις ανάγκες του κοινού, το περιεχόμενο, τους τεχνικούς περιορισμούς και τα κριτήρια αποδοχής. Η κοινή συζήτηση αποκαλύπτει ασυμβατότητες νωρίτερα.
Πώς ξέρουμε ότι η ροή βελτιώθηκε;
Συγκρίνουμε τη δυνατότητα ολοκλήρωσης συγκεκριμένων εργασιών, τα εμπόδια και τις αναγκαίες διορθώσεις με πραγματική χρήση πριν και μετά την αλλαγή.