Το ταξίδι του πελάτη στο ψηφιακό μάρκετινγκ: από την πρώτη απορία στη σχέση εμπιστοσύνης
Το «ταξίδι ψηφιακού μάρκετινγκ» αναφέρεται συνήθως στη διαδρομή που ακολουθεί ένας άνθρωπος καθώς αναγνωρίζει μια ανάγκη, εξετάζει πληροφορίες, συγκρίνει επιλογές, αποφασίζει και αποκτά εμπειρία από ένα προϊόν ή μια υπηρεσία. Στην πράξη μιλάμε για το ταξίδι του πελάτη μέσα σε ψηφιακά και μη ψηφιακά σημεία επαφής. Δεν είναι υποχρεωτικά ευθεία γραμμή: μπορεί να αρχίσει από μια ερώτηση φίλου, να συνεχιστεί με αναζήτηση και να ολοκληρωθεί εβδομάδες αργότερα μέσω τηλεφωνικής επικοινωνίας.
Ποια στάδια βοηθούν να καταλάβουμε τη διαδρομή;
Αναγνώριση: ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται ένα πρόβλημα, όχι απαραίτητα την ύπαρξη της επιχείρησής μας. Διερεύνηση: αναζητά τρόπους αντιμετώπισης και μαθαίνει τη σχετική ορολογία. Σύγκριση: εξετάζει κόστος, χαρακτηριστικά, αξιοπιστία και καταλληλότητα. Απόφαση: επιχειρεί την αγορά ή την επικοινωνία. Εμπειρία: διαπιστώνει αν η υπόσχεση τηρήθηκε. Συνέχεια: αποφασίζει αν θα επιστρέψει ή θα προτείνει την επιχείρηση. Η διαίρεση είναι χρήσιμο μοντέλο σκέψης και όχι υποχρεωτικός αριθμός βημάτων για όλους.
Στο πρώτο στάδιο, μια πιεστική προσφορά μπορεί να είναι άσχετη, επειδή ο επισκέπτης χρειάζεται να καταλάβει το πρόβλημά του. Στη σύγκριση, ένα γενικό άρθρο μπορεί να είναι ανεπαρκές, επειδή αναζητά συγκεκριμένα κριτήρια. Μετά την αγορά, η καλύτερη «καμπάνια» μπορεί να είναι μια σαφής ενημέρωση για την πορεία της εξυπηρέτησης. Η αξία της χαρτογράφησης βρίσκεται στην αντιστοίχιση ανάγκης και απάντησης.
Τι είναι το σημείο επαφής και γιατί έχει σημασία;
Σημείο επαφής είναι κάθε στιγμή όπου ο άνθρωπος συναντά μια πληροφορία ή μια λειτουργία που σχετίζεται με την επιχείρηση: αποτέλεσμα αναζήτησης, κοινωνική δημοσίευση, σελίδα υπηρεσίας, φόρμα, μήνυμα επιβεβαίωσης, τηλεφωνική απάντηση ή υποστήριξη μετά την αγορά. Δεν ελέγχουμε όλα τα σημεία εξίσου. Μπορούμε όμως να ελέγξουμε αν οι υποσχέσεις στις σελίδες μας συμφωνούν με την πραγματική εξυπηρέτηση.
Η Βελτιστοποίηση για Μηχανές Αναζήτησης, SEO (Search Engine Optimization), συνεισφέρει στη δυνατότητα ανακάλυψης χρήσιμης πληροφορίας, αλλά δεν μπορεί να διορθώσει μια ακατανόητη προσφορά. Η διαφήμιση μπορεί να δημιουργήσει την πρώτη γνωριμία, όμως η σελίδα προορισμού πρέπει να ανταποκριθεί στην προσδοκία. Για παράδειγμα, μια καμπάνια ψηφιακού μάρκετινγκ που υπόσχεται σύγκριση επιλογών οφείλει να οδηγεί σε πραγματική σύγκριση, όχι μόνο σε φόρμα χωρίς πληροφορίες.
Πώς χαρτογραφούμε τη διαδρομή βήμα προς βήμα;
- Επιλέγουμε έναν συγκεκριμένο τύπο πελάτη: περιγράφουμε ανάγκη και πλαίσιο, όχι μια γενική δημογραφική ταμπέλα.
- Καταγράφουμε την αφετηρία: ποιο γεγονός τον ωθεί να αναζητήσει λύση και τι ελπίζει να μάθει πρώτα;
- Συλλέγουμε πραγματικές ερωτήσεις: από επικοινωνίες, ανατροφοδότηση και συχνές απορίες πριν από την αγορά.
- Εντοπίζουμε σημεία επαφής: βρίσκουμε πού βλέπει μήνυμα, τι πληροφορίες συναντά και τι προσπαθεί να κάνει.
- Αναγνωρίζουμε εμπόδια: δύσκολη πλοήγηση, ασαφή όρια υπηρεσίας, ελλιπή στοιχεία, φόβος κρυφών χρεώσεων ή αργή απάντηση.
- Διαλέγουμε μία διόρθωση: λύνουμε πρώτα το εμπόδιο που εμποδίζει ουσιαστικά την πρόοδο, όχι εκείνο που είναι ευκολότερο να φωτογραφίσουμε.
- Ελέγχουμε την αλλαγή: συσχετίζουμε συμπεριφορές και ποιοτικές απαντήσεις, χωρίς να συμπεραίνουμε αιτιότητα από κάθε αριθμητική διακύμανση.
Παράδειγμα: άνθρωπος που αναζητά πρώτη ιστοσελίδα
Στην αρχή ο ενδιαφερόμενος μπορεί να μην ξέρει τη διαφορά ανάμεσα σε ιστοσελίδα παρουσίασης και ηλεκτρονικό κατάστημα. Αναζητά εκπαιδευτική απάντηση, όχι αμέσως τιμοκατάλογο. Έπειτα θέλει να μάθει τι περιλαμβάνει η υλοποίηση, ποιος αναλαμβάνει περιεχόμενο, πώς θα ενημερώνεται και τι σημαίνει συντήρηση. Στο στάδιο της σύγκρισης μπορεί να διαβάζει παραδείγματα εργασιών και όρους παράδοσης. Η δυσκολία του δεν είναι ότι «δεν πείθεται από τη διαφήμιση»· μπορεί απλώς να μη βρίσκει τις σωστές πληροφορίες.
Αν μετά την αποστολή αιτήματος δεν λαμβάνει επιβεβαίωση, η διαδρομή διακόπτεται ακόμη και αν όλες οι προηγούμενες σελίδες ήταν καλές. Η ομάδα πρέπει να συνδέει το μάρκετινγκ με την πραγματική διαδικασία επικοινωνίας. Το παράδειγμα δεν προϋποθέτει μια συγκεκριμένη τεχνολογία: απαιτεί συνεπή περιγραφή, προσβάσιμες φόρμες, διαφανή χρονοδιάγραμμα απάντησης και ανθρώπινη εξυπηρέτηση όπου χρειάζεται.
Πώς μετριούνται οι αλλαγές στη διαδρομή;
Κάθε στάδιο έχει διαφορετικό κατάλληλο μέτρο. Στην αναγνώριση μπορεί να ενδιαφέρει αν οι άνθρωποι εντοπίζουν σχετικές πληροφορίες. Στη διερεύνηση, αν χρησιμοποιούν οδηγούς ή υποβάλλουν συγκεκριμένες ερωτήσεις. Στην απόφαση, αν ολοκληρώνουν μια κατάλληλη ενέργεια. Στη συνέχεια, αν τα προβλήματα επιλύονται και οι όροι τηρούνται. Δεν υπάρχει ένας αριθμός που να εξηγεί με ακρίβεια όλες τις ανθρώπινες επιλογές.
Στο Google Analytics, ένα «βασικό συμβάν» αφορά ενέργεια ιδιαίτερης σημασίας για την επιχείρηση. Μπορούμε, για παράδειγμα, να ορίσουμε ως τέτοια μια πραγματική υποβολή φόρμας, εφόσον έχει ελεγχθεί ότι η μέτρηση λειτουργεί. Δεν πρέπει να ταυτίζουμε το πάτημα ενός κουμπιού με ολοκληρωμένη, κατάλληλη επικοινωνία χωρίς επιπλέον επαλήθευση. Ποιοτικές συζητήσεις με πελάτες μπορούν να φωτίσουν εμπόδια που δεν αποτυπώνονται στα αριθμητικά δεδομένα.
Συναισθήματα, προσδοκίες και εμπιστοσύνη
Ο χάρτης της διαδρομής δεν περιγράφει μόνο τι έκανε κάποιος, αλλά και τι προσπαθούσε να επιτύχει. Όταν ο άνθρωπος αντιμετωπίζει επείγουσα ανάγκη, η αβεβαιότητα σχετικά με χρόνο απόκρισης έχει μεγαλύτερη σημασία. Όταν εξετάζει υπηρεσία με μακροχρόνια συνεργασία, ζητά περισσότερες αποδείξεις αξιοπιστίας και σαφή όρια ευθύνης. Αν η επιχείρηση υποθέσει ότι όλοι χρειάζονται τη μέγιστη πληροφορία ταυτόχρονα, μπορεί να κάνει την εμπειρία πιο δύσκολη.
Χρήσιμο είναι να σημειώνουμε στον χάρτη το ερώτημα, την πιθανή ανησυχία και την επιθυμητή επόμενη ενέργεια για κάθε επαφή. Έτσι μια σελίδα σύγκρισης μπορεί να εξηγεί διαφορές χωρίς πίεση, ενώ ένα μήνυμα μετά την αγορά επικεντρώνεται σε πρακτικές οδηγίες. Δεν επιδιώκουμε χειραγώγηση συναισθημάτων· επιδιώκουμε να περιορίζουμε την ανασφάλεια που δημιουργείται από ελλιπή πληροφόρηση.
Συχνά σφάλματα στη χαρτογράφηση
Το μεγαλύτερο είναι να σχεδιάζουμε την ιδανική διαδρομή όπως θέλει να τη βλέπει η εταιρεία, αντί όπως την βιώνει ο πελάτης. Άλλο λάθος είναι να αποδίδουμε κάθε αγορά στην τελευταία διαφήμιση που προηγήθηκε. Επίσης, αν εξετάζουμε μόνο τις ψηφιακές μετρήσεις, μπορεί να αγνοούμε την τηλεφωνική εξυπηρέτηση ή τις συστάσεις. Τέλος, ο χάρτης πρέπει να ανανεώνεται όταν αλλάζει το προϊόν ή ο τρόπος συνεργασίας, αλλιώς γίνεται διακοσμητικό έγγραφο.
Πίνακας τριβών της εμπειρίας
Ένα πρακτικό εργαλείο είναι ο πίνακας με τέσσερις στήλες: «Τι προσπαθεί να κάνει ο άνθρωπος», «Τι συναντά», «Τι τον δυσκολεύει» και «Ποια βελτίωση θα δοκιμάσουμε». Μπορούμε να τον συμπληρώσουμε ξεκινώντας από μια συγκεκριμένη σελίδα και συνεχίζοντας μέχρι την πρώτη ανθρώπινη απάντηση. Ο πίνακας δεν περιγράφει υποθετικά συναισθήματα σαν βέβαια γεγονότα· όσα δεν έχουμε ακούσει από πελάτες παραμένουν υποθέσεις προς διερεύνηση.
Ειδικά στις υπηρεσίες, χρειάζεται να εξετάζουμε τη μετάβαση από ψηφιακό σε ανθρώπινο κανάλι. Αν κάποιος στέλνει φόρμα και στη συνέχεια καλεί γιατί δεν γνωρίζει αν παραλήφθηκε, έχουμε ένδειξη κενού ενημέρωσης. Μια απλή, κατανοητή επιβεβαίωση με ρεαλιστικές οδηγίες μπορεί να είναι σημαντικότερη από ένα νέο διαφημιστικό μήνυμα. Η απόφαση δοκιμής προκύπτει από το εμπόδιο και όχι από την ανάγκη παραγωγής επιπλέον υλικού.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι η διαδρομή πελάτη το ίδιο με τη χοάνη πωλήσεων;
Όχι ακριβώς. Η χοάνη συνήθως οργανώνει στάδια ως προς τον επιχειρηματικό στόχο. Η διαδρομή εξετάζει τη συνολική εμπειρία από την πλευρά του ανθρώπου, ακόμη και μετά την αγορά.
Χρειάζεται χάρτης για κάθε προϊόν;
Χρειάζεται ξεχωριστή προσέγγιση όταν οι ανάγκες και οι αποφάσεις διαφέρουν ουσιαστικά. Δεν ωφελεί η αντιγραφή ενός γενικού διαγράμματος σε όλες τις υπηρεσίες.
Πόσα δεδομένα είναι αρκετά;
Ξεκινάμε από όσα μπορούμε να επαληθεύσουμε με ασφάλεια και συμπληρώνουμε ποιοτική έρευνα. Δεν μετατρέπουμε υποθέσεις σε γεγονότα επειδή τα στοιχεία είναι λίγα.
Ποιο είναι το πιο χρήσιμο πρώτο βήμα;
Να παρακολουθήσουμε μια αληθινή διαδικασία ενδιαφέροντος από την αρχική ερώτηση μέχρι την απάντηση της ομάδας και να καταγράψουμε κάθε σημείο αβεβαιότητας. Στη συνέχεια μπορούμε να συνδέσουμε την ανακάλυψη μιας υπηρεσίας με το ευρύτερο κλάδο του ψηφιακού μάρκετινγκ και τις πραγματικές ανάγκες εξυπηρέτησης.