Τι σημαίνει MLM και γιατί χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση
Το MLM (Πολυεπίπεδο Μάρκετινγκ, Multi-Level Marketing) είναι μια μορφή δικτυακών πωλήσεων στην οποία ένας συμμετέχων μπορεί να αμείβεται από δικές του πωλήσεις προϊόντων και, ανάλογα με το πρόγραμμα, από δραστηριότητα άλλων συμμετεχόντων στο δίκτυό του. Η σημασία του όρου δεν είναι ίδια με την υπόσχεση εύκολου εισοδήματος. Για να αξιολογηθεί μια τέτοια πρόταση, πρέπει να εξεταστούν η πραγματική ζήτηση προϊόντων, ο τρόπος αμοιβής, τα έξοδα και οι πιέσεις στρατολόγησης.
Πώς λειτουργεί το μοντέλο στην πράξη
Σε ένα κλασικό μοντέλο απευθείας πωλήσεων, ο συνεργάτης παρουσιάζει προϊόντα ή υπηρεσίες σε τελικούς καταναλωτές. Στο πολυεπίπεδο σχήμα μπορεί επίσης να δημιουργήσει ομάδα συνεργατών, της οποίας οι πωλήσεις συνδέονται με πρόσθετες προμήθειες. Το κρίσιμο σημείο δεν είναι απλώς ότι υπάρχουν επίπεδα, αλλά το από πού προέρχονται τα χρήματα και ποια συμπεριφορά ενθαρρύνει το σύστημα.
Ένα διάγραμμα με πολλούς συμμετέχοντες δεν αποδεικνύει βιωσιμότητα. Πρέπει να απαντηθεί αν υπάρχουν πραγματικοί αγοραστές έξω από το δίκτυο, αν το προϊόν αγοράζεται επειδή έχει αξία και αν ο συμμετέχων μπορεί να παραμείνει χωρίς συνεχείς αγορές αποθέματος. Η διάκριση ανάμεσα σε πώληση σε πελάτη και αγορά για να διατηρηθεί ένα προνόμιο είναι καθοριστική.
Η διαφορά από μια πυραμιδική πρακτική
Δεν είναι κάθε πολυεπίπεδη δομή αυτομάτως παράνομη ούτε κάθε εταιρική παρουσίαση αξιόπιστη. Η FTC (Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου των ΗΠΑ, Federal Trade Commission) επισημαίνει στη σχετική επιχειρηματική καθοδήγηση ότι αξιολογείται ο τρόπος λειτουργίας ολόκληρου του συστήματος: οι πραγματικές πωλήσεις, οι προμήθειες, οι εμπειρίες συμμετεχόντων και τα κίνητρα για στρατολόγηση.
Αν η προοπτική αμοιβής στηρίζεται κυρίως στην εγγραφή νέων μελών ή σε υποχρεωτικές επαναλαμβανόμενες αγορές, προκύπτει σοβαρός λόγος επιφύλαξης. Μια εταιρεία μπορεί να δηλώνει ότι προωθεί προϊόντα, ενώ στην πράξη οι συνεργάτες αφιερώνουν τις περισσότερες προσπάθειες στη δημιουργία νέων επιπέδων. Για αξιολόγηση στην Ελλάδα χρειάζεται ξεχωριστός έλεγχος του ισχύοντος τοπικού νομικού πλαισίου και ενδεχομένως εξατομικευμένη νομική συμβουλή.
Πού βρίσκεται η οικονομική ουσία
Η έννοια του «εισοδήματος» χρειάζεται ανάλυση. Άλλο οι προμήθειες που καταβάλλονται, άλλο τα καθαρά χρήματα μετά από αγορές, μετακινήσεις, εκπαιδευτικές εκδηλώσεις, δείγματα, επιστροφές και φορολογικές υποχρεώσεις. Αν μια παρουσίαση εμφανίζει μόνο τις μεγάλες αμοιβές λίγων συνεργατών, δεν περιγράφει υποχρεωτικά τη συνηθισμένη εμπειρία όλων των συμμετεχόντων.
Πριν από οποιαδήποτε δέσμευση φτιάξτε έναν πίνακα με σταθερά και μεταβλητά έξοδα. Προσθέστε την αξία του χρόνου που θα απαιτείται για παρουσιάσεις, επικοινωνία με υποψήφιους πελάτες και επίλυση παραπόνων. Ζητήστε να δείτε τι συμβαίνει αν δεν προσελκύσετε κανέναν νέο συνεργάτη και βασιστείτε αποκλειστικά σε γνήσιες λιανικές πωλήσεις.
Έξι ερωτήματα προτού υπογράψετε
- Προϊόν: ποιος το αγοράζει σε κανονική τιμή χωρίς να είναι συνεργάτης;
- Αμοιβή: ποιο τμήμα της προμήθειας προκύπτει από λιανικές πωλήσεις και ποιο εξαρτάται από νέα μέλη;
- Αρχικά έξοδα: απαιτείται αγορά πακέτου, εκπαίδευση ή συνδρομή για να ξεκινήσετε;
- Συνεχιζόμενες δεσμεύσεις: πρέπει να διατηρείτε προσωπικό όγκο αγορών για να έχετε δικαίωμα προμήθειας;
- Έξοδος: μπορείτε να αποχωρήσετε χωρίς δυσανάλογες επιβαρύνσεις και τι προβλέπεται για επιστροφή αποθεμάτων;
- Αποδείξεις: υπάρχουν κατανοητά στοιχεία για πραγματικές καθαρές απολαβές μετά τα έξοδα;
Οι γραπτές απαντήσεις έχουν μεγαλύτερη αξία από μια ενθουσιώδη παρουσίαση. Ζητήστε τους επίσημους όρους και μη θεωρείτε ότι ένα παράδειγμα επιτυχημένου συνεργάτη αποτελεί ρεαλιστική πρόβλεψη για τη δική σας περίπτωση. Αν η πληροφόρηση είναι ελλιπής, η αναβολή της απόφασης είναι απολύτως λογική επιλογή.
Η σημασία της σχέσης με τον πελάτη
Κάθε βιώσιμο εμπορικό μοντέλο οφείλει να εξυπηρετεί αγοραστές που έχουν πραγματική ανάγκη. Στις δικτυακές πωλήσεις όμως υπάρχει επιπλέον κίνδυνος να μετατραπούν προσωπικές σχέσεις σε διαρκή κανάλια προώθησης. Όταν οικογένεια και φίλοι αντιμετωπίζονται ως υποψήφιοι συνεργάτες, μπορεί να προκύψει κοινωνική πίεση και απώλεια εμπιστοσύνης.
Χρειάζεται ρητός σεβασμός στο «όχι», διαφάνεια για την οικονομική σχέση με το προϊόν και αποφυγή ισχυρισμών που δεν τεκμηριώνονται. Ο πραγματικός πελάτης πρέπει να γνωρίζει τι αγοράζει και με ποιους όρους, χωρίς να χρειάζεται να ενταχθεί στο δίκτυο. Η σημασία της προώθησης δεν νομιμοποιεί τη χειραγώγηση ή την απόκρυψη κινδύνων.
Σύγκριση με άλλους τρόπους διάθεσης προϊόντων
Μια ανεξάρτητη εμπορική δραστηριότητα, ένα κατάστημα, το ηλεκτρονικό εμπόριο ή η συνεργασία με μια εταιρεία ως εξωτερικός πωλητής έχουν διαφορετική κατανομή ευθυνών. Στο ηλεκτρονικό εμπόριο, για παράδειγμα, η επιχείρηση ελέγχει καλύτερα το δικό της πελατολόγιο και το μήνυμα, αλλά αναλαμβάνει οργάνωση εξυπηρέτησης, παραγγελιών και πιθανών αποθεμάτων. Σε μια σχέση εργασίας οι αποδοχές και οι υποχρεώσεις διαμορφώνονται από άλλους όρους.
Δεν υπάρχει αυτόματα ανώτερο μοντέλο για κάθε άνθρωπο. Ο σωστός τρόπος σύγκρισης είναι να τοποθετηθούν δίπλα δίπλα κεφάλαιο, χρόνος, έλεγχος τιμολόγησης, κίνδυνος αδιάθετων προϊόντων, φορολογικές υποχρεώσεις και δυνατότητα αποχώρησης. Αποφύγετε συγκρίσεις που στηρίζονται μόνο σε αφηγήσεις μεγάλης επιτυχίας.
Προειδοποιητικά σημάδια στις παρουσιάσεις
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η απόφαση πρέπει να ληφθεί «σήμερα», όταν το εισόδημα παρουσιάζεται ως σχεδόν βέβαιο, όταν αποκρύπτονται έξοδα ή όταν κάθε αμφιβολία αποδίδεται σε αρνητική νοοτροπία. Αντίστοιχα, είναι προβληματικό να ζητείται από τον ενδιαφερόμενο να δανειστεί χρήματα για να αποκτήσει υψηλότερο επίπεδο συμμετοχής.
Ένα χρήσιμο τεστ είναι να ζητήσετε συνάντηση αφιερωμένη αποκλειστικά στις οικονομικές καταστάσεις και στους όρους του προγράμματος, χωρίς επίδειξη τρόπου στρατολόγησης. Αν η συζήτηση επιστρέφει συνεχώς σε όνειρα, ταξίδια ή αριθμούς ομάδων, εξακολουθούν να λείπουν τα δεδομένα που απαιτούνται για υπεύθυνη απόφαση.
Παράδειγμα υπολογισμού χωρίς υποσχέσεις κέρδους
Ας φανταστούμε έναν συνεργάτη που πουλά ένα προϊόν σε ανθρώπους εκτός του δικτύου του. Για να αξιολογήσει μια πρόταση, χρειάζεται να αφαιρέσει από την προμήθειά του όχι μόνο την αξία αγοράς ή τα άμεσα έξοδα, αλλά και επιστροφές, μεταφορικά, χρόνο εξυπηρέτησης και κάθε υποχρεωτική συνδρομή. Αν δεν έχει πρόσβαση στα πλήρη δεδομένα, δεν μπορεί να εκτιμήσει αξιόπιστα το καθαρό αποτέλεσμα.
Ο ίδιος έλεγχος πρέπει να γίνεται με σενάριο χαμηλής ζήτησης. Τι συμβαίνει αν δεν γίνουν πωλήσεις για ένα διάστημα; Παραμένουν υποχρεώσεις αγορών ή πληρωμών; Μπορούν να επιστραφούν προϊόντα που δεν διατέθηκαν; Η απάντηση καθορίζει τον πραγματικό οικονομικό κίνδυνο περισσότερο από τον μέγιστο θεωρητικό συντελεστή προμήθειας.
Η σύγκριση χρειάζεται και ποιοτική διάσταση: σας ταιριάζει η συνεχής προσέγγιση γνωστών; Υπάρχει χρόνος για επαρκή ενημέρωση πελατών; Μπορείτε να μιλήσετε για μειονεκτήματα του προϊόντος χωρίς πίεση; Η επαγγελματική αυτονομία είναι πρακτικό κριτήριο και όχι απλή διαφημιστική υπόσχεση.
Η ύπαρξη προϊόντος από μόνη της δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί οικονομικά υγιές ένα πρόγραμμα. Σημασία έχουν οι πραγματικοί όροι, ο λόγος για τον οποίο γίνονται οι αγορές και η δυνατότητα του τελικού πελάτη να επιλέξει χωρίς πίεση. Καμία παρουσίαση δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη γραπτή σύμβαση και τον ανεξάρτητο έλεγχο.
Ερωτήσεις που εμφανίζονται συχνά
Είναι το MLM το ίδιο με το affiliate marketing;
Όχι. Στην προώθηση συνεργατών συνήθως αμείβεστε για ενέργειες ή πωλήσεις που παραπέμπετε μέσω συγκεκριμένου μηχανισμού. Στο πολυεπίπεδο μάρκετινγκ μπορεί να υπάρχει επιπλέον δομή ομάδας με δικούς της όρους αμοιβής. Οι λεπτομέρειες κάθε συμφωνίας είναι σημαντικότερες από την ετικέτα.
Μπορώ να συμμετέχω χωρίς στρατολόγηση;
Αυτό εξαρτάται από το πρόγραμμα και πρέπει να επιβεβαιώνεται γραπτώς. Η δυνατότητα πραγματικής αμοιβής από προσωπικές πωλήσεις αποτελεί σημαντικό στοιχείο της αξιολόγησης, αλλά δεν υποκαθιστά τον έλεγχο του συνολικού σχεδίου.
Είναι αξιόπιστη μια αναφορά σε υψηλά εισοδήματα;
Μόνο όταν είναι σαφές σε ποιους αφορά, αν είναι έσοδα ή καθαρό κέρδος και ποια έξοδα αφαιρέθηκαν. Μεμονωμένες ιστορίες δεν είναι επαρκής βάση πρόβλεψης. Ζητήστε αναλυτικές, επαληθεύσιμες πληροφορίες.
Ποιο είναι το ασφαλές επόμενο βήμα;
Συγκεντρώστε όρους, σχέδιο προμηθειών και όλες τις πιθανές χρεώσεις· συζητήστε τα με ανεξάρτητο λογιστή ή νομικό όταν η δέσμευση είναι ουσιαστική. Στην ευρύτερη έννοια του διαδικτυακού μάρκετινγκ προέχει η δημιουργία πραγματικής αξίας, όχι η υπόσχεση εξασφαλισμένου κέρδους.