Opensource CMS

Open source CMS: τι κερδίζετε, τι αναλαμβάνετε και ποιο να επιλέξετε

Ένα Opensource CMS είναι σύστημα διαχείρισης περιεχομένου (Content Management System) του οποίου ο πηγαίος κώδικας διατίθεται με άδεια που επιτρέπει πρόσβαση, χρήση και τροποποίηση υπό συγκεκριμένους όρους. Η ελευθερία αυτή μειώνει την εξάρτηση από έναν προμηθευτή, αλλά δεν μετατρέπει αυτομάτως την κατασκευή ή τη συντήρηση σε δωρεάν υπηρεσία. Η ουσιαστική επιλογή είναι ποιο σύστημα καλύπτει τους χρήστες, το περιεχόμενο και τις διαδικασίες σας με διαχειρίσιμο συνολικό κόστος.

«Ανοικτός κώδικας» δεν σημαίνει «χωρίς κανόνες»

Η διαφορά από μία κλειστή υπηρεσία αφορά πρώτα το δικαίωμα πρόσβασης στον κώδικα και τους όρους διανομής. Η GPL (Γενική Άδεια Δημόσιας Χρήσης GNU, GNU General Public License) είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα άδειας ελεύθερου λογισμικού. Το WordPress διατίθεται με GPL έκδοσης 2 ή νεότερης, ενώ το Drupal δηλώνει επίσης GPL έκδοσης 2 ή νεότερης. Πρέπει πάντα να εξετάζονται ξεχωριστά οι άδειες προσθέτων, εικόνων, γραμματοσειρών και εμπορικών υπηρεσιών.

Η πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα δεν εγγυάται ότι υπάρχει διαθέσιμος προγραμματιστής, τεκμηρίωση για κάθε επέκταση ή εύκολη αλλαγή αναδόχου. Για τον πραγματικό βαθμό ανεξαρτησίας ελέγχουμε εάν μπορούμε να εξάγουμε περιεχόμενο, να μεταφέρουμε τη βάση δεδομένων και να λειτουργήσουμε το έργο σε άλλη υποδομή. Ένα σύστημα μπορεί να είναι ανοικτό, ενώ η συγκεκριμένη εγκατάσταση να έχει χτιστεί με μη μεταφέρσιμα πρόσθετα και εξωτερικές συνδρομές.

WordPress, Joomla και Drupal: διαφορετικές ανάγκες

Το WordPress είναι συχνά πρακτική αφετηρία για ιστοσελίδες παρουσίασης, δημοσιεύσεις και έργα με διαθέσιμα πρότυπα εμφάνισης. Η δύναμή του είναι το γνώριμο περιβάλλον σύνταξης και η πληθώρα διαθέσιμων επεκτάσεων. Χρειάζεται όμως έλεγχος της ποιότητας και της συμβατότητάς τους. Για μια πρώτη εισαγωγή στις έννοιες δείτε και τη γενική παρουσίαση CMS.

Το Joomla προσφέρει εργαλεία οργάνωσης περιεχομένου και δικαιωμάτων με έμφαση σε ιστοτόπους που χρειάζονται συνεργασία πολλών διαχειριστών. Το ίδιο το έργο το περιγράφει ως ελεύθερο σύστημα ανοικτού κώδικα για δημοσίευση διαδικτυακού περιεχομένου. Μπορεί να ταιριάζει σε οργανισμούς με διαφορετικούς συντάκτες και πολυγλωσσικές ανάγκες, εφόσον η ομάδα γνωρίζει τον τρόπο λειτουργίας του.

Το Drupal αξίζει να αξιολογηθεί όταν το περιεχόμενο έχει πολλούς τύπους, σύνθετες σχέσεις ή αυστηρότερους κανόνες δημοσίευσης. Η επίσημη σελίδα λήψεων διακρίνει το Drupal CMS, που απευθύνεται σε δημιουργούς περιεχομένου, από τον πυρήνα Drupal για πιο εξειδικευμένη υλοποίηση. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σύνθετος ιστότοπος πρέπει να χρησιμοποιήσει Drupal. Σημαίνει ότι πρέπει να δοκιμάσουμε συγκεκριμένα σενάρια αντί να επιλέγουμε βάσει φήμης.

Πίνακας απόφασης χωρίς διαφημιστικά συνθήματα

Ο πίνακας δεν είναι κατάταξη ποιότητας. Μία ομάδα με έμπειρους διαχειριστές Joomla μπορεί να το αξιοποιήσει καλύτερα από μια θεωρητικά «ευκολότερη» εγκατάσταση WordPress. Η απόφαση εξαρτάται από διαθεσιμότητα ανθρώπων, κόστος μετάβασης και απαραίτητα χαρακτηριστικά, όχι από αριθμό εγκαταστάσεων που διαφημίζει κάθε πλατφόρμα.

Ελέγξτε και την άδεια του περιεχομένου που εισάγετε, όχι μόνο του λογισμικού. Το ότι ένα θέμα είναι ελεύθερο δεν σας δίνει αυτομάτως άδεια για κάθε φωτογραφία επίδειξης. Ζητήστε τεκμηρίωση προέλευσης για εικόνες, γραφικά και γραμματοσειρές. Αυτή η διάκριση προλαμβάνει προβλήματα κατά την εμπορική χρήση και κατά τη μεταφορά της ιστοσελίδας σε νέο συνεργάτη.

Πού εμφανίζεται πραγματικά το κόστος;

Η λήψη του βασικού λογισμικού δεν περιλαμβάνει φιλοξενία, σχεδιασμό, μεταφορά παλαιού υλικού, έλεγχο προσβασιμότητας, εκπαίδευση ή συνεχή επίβλεψη. Η ερώτηση «είναι δωρεάν;» πρέπει να διαχωρίζεται από την ερώτηση «πόσο κοστίζει να λειτουργεί σωστά;». Ζητήστε προϋπολογισμό για αρχική εγκατάσταση και για επαναλαμβανόμενα έξοδα, μαζί με τις εργασίες που δεν καλύπτονται.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι άδειες εμπορικών επεκτάσεων. Ένα πρόσθετο μπορεί να είναι απαραίτητο για συγκεκριμένη λειτουργία αλλά να συνδέεται με συνδρομή ή περιορισμό υποστήριξης. Πριν το αγοράσουμε, εξετάζουμε τι θα συμβεί αν διακοπεί η ανανέωση. Παραμένουν διαθέσιμα τα δεδομένα; Χάνεται λειτουργικότητα ή μόνο η πρόσβαση σε ενημερώσεις; Η απάντηση διαμορφώνει το συνολικό κόστος ιδιοκτησίας.

Δοκιμή δύο εβδομάδων πριν τη δέσμευση

Δεν χρειάζεται να κατασκευαστεί ολόκληρη η ιστοσελίδα για να συγκριθούν πλατφόρμες. Χρησιμοποιούμε το ίδιο αντιπροσωπευτικό περιεχόμενο σε κάθε υποψήφιο σύστημα: ένα άρθρο με εικόνες, μια σελίδα υπηρεσίας, μία σύνθετη κατηγορία και δύο λογαριασμούς με διαφορετικά δικαιώματα. Μετράμε πόσα χειροκίνητα βήματα απαιτεί η δημοσίευση και τι γίνεται αν ο συντάκτης κάνει λάθος.

Στη συνέχεια ελέγχουμε αναζήτηση, πολλαπλές γλώσσες όπου χρειάζονται, εξαγωγή δεδομένων και αποκατάσταση από αντίγραφο. Για τον σχεδιασμό της δομής βοηθά η μελέτη των συστημάτων CMS και των περιπτώσεων χρήσης τους. Δεν αποδεχόμαστε τη δοκιμή επειδή φαίνονται σωστά τρία στιγμιότυπα· ζητούμε πραγματική δημοσίευση από εκείνον που θα χρησιμοποιεί καθημερινά το σύστημα.

Πώς μειώνεται ο κίνδυνος εξάρτησης από τεχνικό συνεργάτη;

Στη συμφωνία υλοποίησης καταγράφουμε πρόσβαση σε λογαριασμούς, πλήρη αντίγραφα, άδειες χρήσης, τεκμηρίωση παραμετροποίησης και διαδικασία μεταφοράς. Ο πελάτης πρέπει να γνωρίζει πού βρίσκονται τα δεδομένα και ποιος μπορεί να επαναφέρει την υπηρεσία. Αν μια λειτουργία χρειάζεται αποκλειστικό κώδικα, ζητούμε περιγραφή διεπαφών και συντηρητή, όχι απαραίτητα δημοσίευση μυστικών ή προσωπικών δεδομένων.

Η ελευθερία λογισμικού δημιουργεί επιλογές, όχι αυτοματοποιημένη ανεξαρτησία. Για αυτό προτιμούμε παραδοτέα που μπορούν να κατανοηθούν από δεύτερη ομάδα: δομή περιεχομένου, λίστα επεκτάσεων, δοκιμές επαναφοράς και κανόνες πρόσβασης. Η πρακτική ελευθερία δοκιμάζεται την ημέρα που απαιτείται αλλαγή υποδομής ή συνεργάτη.

Πώς αξιολογείται μια κοινότητα έργου;

Ο ανοικτός κώδικας επιτρέπει σε πολλούς να συνεισφέρουν, αλλά δεν εγγυάται ότι κάθε επέκταση έχει ενεργή ομάδα. Ελέγχουμε ανακοινώσεις συντήρησης, διαθεσιμότητα τεκμηρίωσης, καταγεγραμμένα προβλήματα και εναλλακτικές λύσεις. Η επιλογή μιας εξαιρετικά εξειδικευμένης επέκτασης χωρίς σαφή τρόπο συντήρησης ενδέχεται να αποτελέσει μεγαλύτερο κίνδυνο από την επιλογή της ίδιας της πλατφόρμας.

Για οργανισμό που δημοσιεύει ευαίσθητες πληροφορίες, η διαδικασία δικαιωμάτων αξίζει περισσότερο από τα αισθητικά χαρακτηριστικά. Ποιος συντάσσει; Ποιος επιθεωρεί; Ποιος μπορεί να αφαιρέσει ένα δημοσιευμένο κείμενο; Αξιολογούμε αυτά τα ερωτήματα στο δικό μας παράδειγμα, επειδή ο κατάλογος λειτουργιών ενός έργου δεν αποδεικνύει ότι η εφαρμογή υλοποιεί τον επιθυμητό κανόνα χωρίς παραμετροποίηση.

Ελάχιστα παραδοτέα για πραγματική δυνατότητα μεταφοράς

Ένα χρήσιμο τελικό πακέτο περιλαμβάνει εξαγωγή περιεχομένου σε κατανοητή μορφή, πλήρη αντίγραφα αρχείων και βάσης, κατάλογο ενεργών επεκτάσεων και σαφή αντιστοίχιση των πεδίων κάθε τύπου περιεχομένου. Προσθέτουμε οδηγία για δημιουργία νέου διαχειριστή και περιγραφή του τρόπου επαναφοράς. Η επιβεβαίωση δεν γίνεται με απλή ύπαρξη αρχείων: επιχειρούμε την αποκατάσταση σε χωριστή εγκατάσταση και συγκρίνουμε αντιπροσωπευτικές σελίδες.

Αν αυτή η δοκιμή αποτύχει, η υπόσχεση «μπορείτε να αλλάξετε συνεργάτη όποτε θέλετε» δεν έχει πρακτικό αντίκρισμα. Με μία επιτυχημένη ανεξάρτητη επαναφορά μπορούμε να μιλάμε για πραγματική μεταφερσιμότητα, ανεξάρτητα από το ποιο CMS επιλέχθηκε.

Συχνές παρανοήσεις που επηρεάζουν την επιλογή

Μπορεί ένα ανοικτό CMS να υποστηρίξει εμπορική ιστοσελίδα; Ναι, αν η άδεια και οι πρόσθετες υπηρεσίες καλύπτουν τη συγκεκριμένη χρήση. Το ότι η εφαρμογή διατίθεται δωρεάν δεν απαγορεύει την αμειβόμενη εγκατάσταση, ανάπτυξη ή υποστήριξη.

Είναι αυτομάτως ασφαλέστερο επειδή ο κώδικας είναι δημόσιος; Όχι. Η δημόσια δυνατότητα ελέγχου βοηθά τη διαφάνεια, αλλά απαιτούνται ενημερώσεις, σωστές ρυθμίσεις, περιορισμός δικαιωμάτων και παρακολούθηση. Εγκατάσταση που δεν συντηρείται παραμένει εκτεθειμένη ανεξάρτητα από την άδεια.

Μπορώ να αλλάξω πλατφόρμα αργότερα; Συνήθως μπορείτε να μεταφέρετε μέρος ή το σύνολο του περιεχομένου, όχι όμως εγγυημένα τα ίδια πρότυπα, επεκτάσεις και διαδικασίες. Προβλέψτε από νωρίς διατήρηση διευθύνσεων και αντιστοίχιση πεδίων. Η σωστή επιλογή είναι αυτή που λύνει σημερινές ανάγκες χωρίς να κλείνει αδικαιολόγητα τις αυριανές.