Τύποι συστημάτων διαχείρισης περιεχομένου: αρχιτεκτονική και απαιτήσεις επιλογής
Οι τύποι συστημάτων διαχείρισης περιεχομένου δεν ταξινομούνται σωστά μόνο από το όνομα της πλατφόρμας. Ένα CMS (Σύστημα Διαχείρισης Περιεχομένου, Content Management System) μπορεί να εξυπηρετεί μία ιστοσελίδα, περισσότερα ψηφιακά κανάλια ή μια μεγάλη εσωτερική βιβλιοθήκη γνώσης. Η βασική διάκριση αφορά πώς αποθηκεύεται το υλικό, πώς φτάνει στον επισκέπτη και ποιος το εγκρίνει. Πριν επιλέξουμε τεχνολογία χρειάζεται να ξέρουμε πού θα δημοσιεύονται οι πληροφορίες, πόσοι θα τις διαχειρίζονται και πόση τεχνική αυτονομία θέλουμε.
Παραδοσιακό σύστημα με ενιαία παρουσίαση
Στο κλασικό μοντέλο η επεξεργασία και η δημόσια προβολή λειτουργούν μαζί. Ο συντάκτης γράφει σε διαχειριστικό περιβάλλον, επιλέγει διάταξη και η ίδια εγκατάσταση παράγει τις σελίδες. Το WordPress και το Joomla μπορούν να υπηρετήσουν αυτό το μοντέλο. Είναι συχνά κατάλληλο για ενημερωτικές ιστοσελίδες και εταιρικά προφίλ, όταν η ομάδα θέλει κοινό χώρο για κείμενα, εικόνες και πλοήγηση. Πρέπει όμως να εξεταστεί αν ο σχεδιασμός επιτρέπει επαναχρησιμοποίηση δεδομένων, αν υπάρχουν κανόνες για διαφορετικούς συντάκτες και τι γίνεται όταν μια μελλοντική εφαρμογή χρειάζεται το ίδιο περιεχόμενο.
Αποσυνδεδεμένη διαχείριση περιεχομένου
Στο αποσυνδεδεμένο μοντέλο η αποθήκευση και η συγγραφή βρίσκονται σε διαφορετικό επίπεδο από την εφαρμογή που παρουσιάζει το περιεχόμενο. Η επικοινωνία γίνεται μέσω διεπαφής προγραμματισμού εφαρμογών, γνωστής ως API (Application Programming Interface). Το Strapi είναι παράδειγμα εργαλείου αυτής της λογικής. Η προσέγγιση βοηθά όταν η ίδια πληροφορία πρέπει να φανεί σε ιστότοπο, κινητή εφαρμογή ή άλλη υπηρεσία με διαφορετική εμφάνιση. Προϋποθέτει, ωστόσο, χωριστή ευθύνη για την ανάπτυξη της δημόσιας πλευράς, την προσωρινή αποθήκευση, τις ανακατευθύνσεις και την προστασία των αιτημάτων.
Υβριδική αρχιτεκτονική και πολλαπλά κανάλια
Δεν είναι απαραίτητο να επιλέξουμε απόλυτα ενιαίο ή πλήρως αποσυνδεδεμένο σύστημα. Μια εγκατάσταση μπορεί να δημοσιεύει κανονικές σελίδες και παράλληλα να διαθέτει συγκεκριμένα δεδομένα σε άλλη εφαρμογή. Η υβριδική προσέγγιση έχει αξία όταν υπάρχει ήδη λειτουργικός ιστότοπος αλλά χρειάζεται νέα χρήση ορισμένων εγγραφών. Πριν την υλοποίηση ξεχωρίζουμε ποια πεδία αποτελούν ενιαία πηγή αλήθειας και ποια διατηρούνται τοπικά στο κάθε κανάλι. Χωρίς αυτό τον ορισμό, διαφορετικές ομάδες ενδέχεται να διορθώνουν τον ίδιο τίτλο σε δύο μέρη με ασύμβατο αποτέλεσμα.
Συστήματα για ιστοσελίδες, ηλεκτρονικό εμπόριο και γνώση
Ένα σύστημα γενικής δημοσίευσης οργανώνει σελίδες και άρθρα. Μια εμπορική πλατφόρμα προσθέτει προϊόντα, καλάθι και λειτουργίες παραγγελίας. Ένα εσωτερικό αποθετήριο γνώσης εστιάζει σε αναζήτηση εγγράφων, αναθεωρήσεις και πρόσβαση προσωπικού. Μια λύση διαχείρισης ψηφιακών αρχείων αντιμετωπίζει επίσης μεταδεδομένα, άδειες χρήσης και εκδόσεις πολυμέσων. Οι κατηγορίες μπορεί να επικαλύπτονται· γι’ αυτό δεν μετατρέπουμε τον τίτλο μιας πλατφόρμας σε απόδειξη ότι καλύπτει μια συγκεκριμένη διαδικασία. Χρειάζεται μικρό πραγματικό σενάριο για κάθε σημαντικό τύπο περιεχομένου.
Ανοιχτός κώδικας, ιδιόκτητη υπηρεσία και ειδική κατασκευή
Η άδεια διάθεσης είναι διαφορετικός άξονας από την αρχιτεκτονική. Ένα πρόγραμμα ανοιχτού κώδικα μπορεί να εγκαθίσταται στην υποδομή μας, ενώ μια εμπορική υπηρεσία μπορεί να προσφέρει έτοιμη φιλοξενία και υποστήριξη. Μια ειδική κατασκευή μπορεί να είναι απολύτως εύστοχη αν απαιτούνται περίπλοκοι κανόνες, αλλά χρειάζεται σαφή συμφωνία για παράδοση κώδικα και δεδομένων. Οι κατηγορίες αυτές δεν επιτρέπουν απλά συμπεράσματα «ασφαλές» ή «φθηνό». Συγκρίνουμε δικαιώματα χρήσης, συντήρηση, δεσμεύσεις, εξαγωγή, διαθεσιμότητα τεχνικών και συνολικό κόστος. Η ενότητα για δωρεάν λογισμικό διαχείρισης εξηγεί ειδικά το οικονομικό σκέλος.
Τι απαιτεί το μοντέλο περιεχομένου;
Πριν ανοίξουμε λογαριασμό σε πλατφόρμα, καταγράφουμε τους τύπους εγγραφών και τις σχέσεις τους. Ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα μπορεί να έχει μαθήματα, διδάσκοντες, χώρους και ανακοινώσεις. Κάθε εγγραφή χρειάζεται δικά της πεδία και συγκεκριμένες συνδέσεις. Η ελεύθερη επικόλληση κειμένων σε μεγάλα πεδία μπορεί να φαίνεται εύκολη στην αρχή αλλά δυσκολεύει τα φίλτρα και την επαναχρησιμοποίηση. Αντίθετα, υπερβολικά λεπτομερές μοντέλο επιβαρύνει τους συντάκτες. Επιλέγουμε μόνο τα πεδία που εξυπηρετούν αναζήτηση, παρουσίαση ή κάποια υπαρκτή επιχειρησιακή απόφαση.
Ρόλοι, εγκρίσεις και κύκλος ζωής
Ένας μοναδικός συντάκτης μπορεί να δημοσιεύει απευθείας. Μια δημόσια υπηρεσία ίσως χρειάζεται επιβεβαίωση, μετάφραση και έγκριση πριν εμφανιστεί μια ανακοίνωση. Ο κατάλληλος τύπος συστήματος πρέπει να αποτυπώνει την πραγματική αλυσίδα ευθύνης. Ορίζουμε ποιος δημιουργεί πρόχειρα, ποιος διορθώνει, ποιος εγκρίνει και ποιος μπορεί να αποσύρει περιεχόμενο. Ελέγχουμε επίσης ιστορικό εκδόσεων και δυνατότητα αποκατάστασης. Αν η έγκριση γίνεται εκτός συστήματος με πρόχειρα μηνύματα, οι λειτουργίες της πλατφόρμας μπορεί να μην λύνουν το οργανωτικό πρόβλημα που προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε.
Λίστα απαιτήσεων πριν τη σύγκριση
- Καταγράφουμε τα κανάλια δημοσίευσης και ποια στοιχεία μοιράζονται μεταξύ τους.
- Ορίζουμε τους τύπους περιεχομένου και τουλάχιστον ένα παράδειγμα για κάθε τύπο.
- Περιγράφουμε τους ρόλους και τα αναγκαία δικαιώματα, χωρίς γενική πρόσβαση διαχειριστή.
- Αποφασίζουμε αν οι μεταφράσεις γίνονται ταυτόχρονα ή ανεξάρτητα ανά γλώσσα.
- Ζητάμε εξαγωγή, ανάκτηση και σαφή δυνατότητα αλλαγής παρόχου.
- Καταγράφουμε ποιος θα ενημερώνει και θα υποστηρίζει τις επεκτάσεις.
- Ξεχωρίζουμε τις απολύτως αναγκαίες δυνατότητες από εκείνες που μπορούν να προστεθούν αργότερα.
Η λίστα δεν διαλέγει πλατφόρμα από μόνη της. Μετατρέπει όμως μια ασαφή συζήτηση περί τεχνολογίας σε ελέγξιμη απόφαση με κριτήρια.
Πρακτική δοκιμή που ξεχωρίζει τις κατηγορίες
Φτιάχνουμε μία σύνθετη εγγραφή, όπως σελίδα εκδήλωσης με χώρο, διοργανωτή, εικόνα, δύο γλώσσες και ημερομηνία. Τη δημοσιεύουμε, αλλάζουμε ένα πεδίο και ελέγχουμε αν η αλλαγή φτάνει σε όλες τις προβολές. Έπειτα αποσύρουμε την εγγραφή και παρατηρούμε τι εμφανίζεται στις παλιές διευθύνσεις. Αν η ομάδα χρειάζεται ξεχωριστή εφαρμογή για κινητό, δοκιμάζουμε και τη διάθεση μόνο των αναγκαίων δεδομένων. Αυτή η δοκιμή δείχνει αν πραγματικά χρειαζόμαστε αποσυνδεδεμένο σύστημα ή αν ένα ενιαίο εργαλείο καλύπτει τις ανάγκες με απλούστερη λειτουργία.
Χρειαζόμαστε οπωσδήποτε σύστημα διαχείρισης;
Δεν είναι κάθε ιστοσελίδα υποχρεωτικό να διαθέτει πλήρες διαχειριστικό περιβάλλον. Αν το περιεχόμενο είναι ελάχιστο και αλλάζει σπάνια, μια καλά οργανωμένη στατική παρουσίαση μπορεί να είναι επαρκής. Όταν όμως υπάρχουν πολλοί συντάκτες, συχνές ενημερώσεις, ιστορικό ή σύνθετα φίλτρα, η οργανωμένη διαχείριση αποκτά μεγαλύτερη αξία. Η απόφαση πρέπει να συγκρίνει το κόστος της αλλαγής περιεχομένου και της συντήρησης, όχι μόνο την πρώτη κατασκευή. Εξετάζουμε επίσης αν οι συντάκτες μπορούν να χρησιμοποιήσουν με συνέπεια τους κανόνες της πλατφόρμας. Πολύπλοκο σύστημα χωρίς διαδικασία μπορεί να δημιουργήσει περισσότερη σύγχυση από ένα απλούστερο εργαλείο.
Τι αλλάζει όταν το περιεχόμενο έχει διάρκεια ζωής;
Ορισμένες πληροφορίες παύουν να ισχύουν μετά από συγκεκριμένο γεγονός. Μια εκδήλωση ολοκληρώνεται, μια προσφορά αποσύρεται, ένα έγγραφο αποκτά νεότερη έκδοση. Στις απαιτήσεις καταγράφουμε αν χρειάζεται αυτόματη λήξη, υπενθύμιση επανεξέτασης ή δυνατότητα αρχειοθέτησης χωρίς διαγραφή. Σημαντικό είναι να παραμένει σαφές τι βλέπει ο επισκέπτης όταν πατήσει μια παλιά διεύθυνση. Ο κατάλληλος τύπος CMS πρέπει να επιτρέπει πρακτική διαχείριση αυτού του κύκλου ζωής· διαφορετικά ο ιστότοπος γεμίζει ξεπερασμένες σελίδες που δύσκολα εντοπίζονται.
Ποιος κατέχει το αποτέλεσμα της μοντελοποίησης;
Η επαναχρησιμοποίηση περιεχομένου εξαρτάται από το αν οι πληροφορίες παραμένουν διακριτά πεδία με κατανοητές σχέσεις. Αν οι σελίδες κατασκευάζονται αποκλειστικά από ειδικούς οπτικούς συνδυασμούς, μια μεταφορά ενδέχεται να απαιτήσει χειροκίνητη ανασύνθεση. Προσθέτουμε λοιπόν στις απαιτήσεις εξαγωγή δείγματος και χαρτογράφηση του τι πραγματικά εξάγεται. Αυτή η δοκιμή αφορά τόσο ενιαία όσο και αποσυνδεδεμένα συστήματα. Έτσι αποφεύγουμε να θεωρούμε την ευκολία του σημερινού συντάκτη μοναδικό μέτρο ποιότητας, αγνοώντας τις ανάγκες της αυριανής ομάδας.
Επιλογή χωρίς άσκοπη πολυπλοκότητα
Ο τύπος CMS προκύπτει από τον τρόπο εργασίας και τα κανάλια, όχι από τη μόδα της στιγμής. Για μία ιστοσελίδα με σταθερό περιεχόμενο, η απλότητα έχει ιδιαίτερη αξία. Για πολλά συστήματα που μοιράζονται δομημένες εγγραφές, η διαχωρισμένη αρχιτεκτονική μπορεί να δικαιολογείται. Σε κάθε περίπτωση απαιτούνται υπεύθυνοι για δεδομένα, ασφάλεια και μεταβολές. Σχετικό ανάγνωσμα αποτελεί ο οδηγός μοντελοποίησης περιεχομένου, ειδικά όταν οι πληροφορίες έχουν σύνθετες σχέσεις.