Το δικό μου CMS: πώς αποκτώ έλεγχο του περιεχομένου και της ιστοσελίδας
Η αναζήτηση «My cms» μπορεί να σημαίνει δύο διαφορετικά πράγματα: πρόσβαση στο διαχειριστικό περιβάλλον μιας υπάρχουσας ιστοσελίδας ή επιλογή συστήματος που θα επιτρέπει στον ιδιοκτήτη να ενημερώνει μόνος του το περιεχόμενο. Και στις δύο περιπτώσεις, το ουσιαστικό ερώτημα είναι ποιος ελέγχει τις σελίδες, τους χρήστες, τα δεδομένα και τις αλλαγές. Ένα CMS (Σύστημα Διαχείρισης Περιεχομένου, Content Management System) οργανώνει τη συγγραφή και δημοσίευση χωρίς να απαιτεί αλλαγή στον πηγαίο κώδικα για κάθε μικρή διόρθωση. Δεν καταργεί όμως τις τεχνικές ευθύνες της φιλοξενίας και της συντήρησης.
Πρώτα εντοπίζω τι ακριβώς διαχειρίζομαι
Αν υπάρχει ήδη ιστότοπος, ξεκινώ από την καταγραφή του ονόματος χώρου, του παρόχου φιλοξενίας, της πλατφόρμας και του προσώπου που έχει διοικητικά δικαιώματα. Η γνώση του κωδικού εισόδου δεν συνεπάγεται ιδιοκτησία της εγκατάστασης. Μπορεί να υπάρχει ξεχωριστός λογαριασμός για τις πληρωμές, τα αρχεία ή τη βάση δεδομένων. Χρειάζεται επίσης να γνωρίζω ποιος παραλαμβάνει τα μηνύματα ανάκτησης λογαριασμού και ποιος μπορεί να ανανεώσει το πιστοποιητικό ασφαλούς σύνδεσης. Ο χάρτης αυτός προλαμβάνει το συνηθισμένο αδιέξοδο στο οποίο μια επιχείρηση διαχειρίζεται κείμενα αλλά δεν μπορεί να μεταφέρει την ιστοσελίδα της.
Ποια δικαιώματα πρέπει να έχει κάθε συνεργάτης;
Ο εκδότης άρθρων δεν χρειάζεται κατ’ ανάγκην άδεια εγκατάστασης πρόσθετων. Ο συνεργάτης που ανεβάζει φωτογραφίες δεν πρέπει αυτομάτως να διαγράφει λογαριασμούς. Προτιμώ ατομικούς λογαριασμούς με ρόλους συντάκτη, ελεγκτή, εκδότη και διαχειριστή, ανάλογα με τις πραγματικές δυνατότητες της πλατφόρμας. Έτσι καταγράφεται ποιος έκανε μια αλλαγή, ενώ η αποχώρηση συνεργάτη δεν απαιτεί κοινή αλλαγή κωδικού για όλη την ομάδα. Η αρχή του ελάχιστου αναγκαίου δικαιώματος είναι πιο πρακτική από ένα γενικό «όλοι διαχειριστές». Πριν την ενεργοποίηση λογαριασμού δοκιμάζω τι βλέπει και τι δεν μπορεί να μεταβάλει.
Από το πρόχειρο μέχρι τη δημοσίευση
Μια σωστή διαδικασία περιεχομένου ξεκινά με σαφή τύπο εγγραφής: άρθρο, υπηρεσία, σελίδα επικοινωνίας, προϊόν ή συχνή ερώτηση. Κάθε τύπος έχει διαφορετικά απαιτούμενα πεδία. Στο άρθρο μπορεί να ζητείται συντάκτης και ημερομηνία, στην υπηρεσία σαφής περιγραφή και τρόπος επικοινωνίας. Η ροή περιλαμβάνει πρόχειρο, έλεγχο, προεπισκόπηση και δημοσίευση. Για ομάδες με πολλά άτομα βοηθά η καταγραφή του υπεύθυνου έγκρισης. Αν το περιεχόμενο χρειάζεται νομικό ή επιστημονικό έλεγχο, η έγκριση δεν πρέπει να υποκαθίσταται από το κουμπί «Δημοσίευση».
Πότε επιλέγω έτοιμη πλατφόρμα και πότε ειδική λύση;
Το WordPress προσφέρει ένα γνωστό περιβάλλον δημοσίευσης και εκτεταμένο οικοσύστημα θεμάτων και επεκτάσεων. Το Drupal εξυπηρετεί επίσης σύνθετες δομές περιεχομένου και ρόλους όταν υπάρχει τεχνική υποστήριξη. Μια ειδικά σχεδιασμένη εφαρμογή μπορεί να έχει νόημα όταν οι οντότητες και οι εγκρίσεις δεν ταιριάζουν σε τυπικές λειτουργίες, αλλά φέρει δική της ευθύνη ανάπτυξης και συντήρησης. Αν θέλω μόνο παρουσίαση υπηρεσιών με λίγες αλλαγές τον χρόνο, αποφεύγω να πληρώσω για πολυπλοκότητα που δεν θα αξιοποιήσω. Για ευρύτερη σύγκριση υπάρχει και η ενότητα επιλογής συστημάτων CMS.
Τι σημαίνει πραγματικά ότι «τα δεδομένα είναι δικά μου»;
Δεν αρκεί να μπορώ να αντιγράψω το ορατό κείμενο μιας σελίδας. Χρειάζομαι τρόπο εξαγωγής άρθρων, αρχείων πολυμέσων, κατηγοριών και, όπου επιτρέπεται, σχετικών πεδίων και σχέσεων. Σε περίπτωση αλλαγής παρόχου ελέγχω αν μπορώ να αναδημιουργήσω τους συνδέσμους και τις ανακατευθύνσεις. Άλλο πράγμα είναι η ελευθερία αλλαγής φιλοξενίας και άλλο η μεταφερσιμότητα μιας ιδιόκτητης δομής. Για κρίσιμη ιστοσελίδα ζητώ δοκιμαστική εξαγωγή και εισαγωγή λίγων πραγματικών εγγραφών. Αν η δοκιμή αποτύχει, το πρόβλημα πρέπει να λυθεί πριν συσσωρευτεί περισσότερο περιεχόμενο.
Το καθημερινό περιβάλλον διαχείρισης
Στο προσωπικό μου σύστημα θέλω να βρίσκω γρήγορα το άρθρο που εκκρεμεί, τα μη δημοσιευμένα κείμενα και τις εικόνες που δεν έχουν κατάλληλες περιγραφές. Αναζητώ φίλτρα με βάση τίτλο, κατάσταση, κατηγορία και υπεύθυνο. Σημαντικό είναι να μπορώ να διορθώνω ένα μικρό στοιχείο χωρίς να επηρεάζω διαφορετική σελίδα. Για φωτογραφίες ορίζω ονόματα και εναλλακτικό κείμενο που περιγράφει το πραγματικό θέμα, όχι επαναλαμβανόμενες λέξεις-κλειδιά. Στον έλεγχο από κινητό εξετάζω αν οι βασικές εργασίες μπορούν να ολοκληρωθούν χωρίς τυχαία πατήματα ή δυσανάγνωστες φόρμες.
Ασφάλεια, ενημερώσεις και αντίγραφα
Τα πρόσθετα και ο βασικός κορμός του λογισμικού χρειάζονται προγραμματισμένο έλεγχο ενημερώσεων. Δεν εγκαθιστώ μια νέα έκδοση απευθείας σε κρίσιμο παραγωγικό ιστότοπο χωρίς γνωστή δυνατότητα επαναφοράς. Ένα αντίγραφο ασφαλείας πρέπει να περιλαμβάνει τόσο αρχεία όσο και δεδομένα, να φυλάσσεται με κατάλληλο έλεγχο πρόσβασης και να δοκιμάζεται περιστασιακά με ανάκτηση. Εξίσου σημαντική είναι η προστασία των λογαριασμών και η αφαίρεση αχρησιμοποίητων επεκτάσεων. Η υποστήριξη μιας πλατφόρμας αποτελεί συνεχή λειτουργία και όχι εργασία που τελειώνει την ημέρα δημοσίευσης.
Πέντε έλεγχοι πριν αναλάβω την ιστοσελίδα
- Μπορώ να εισέλθω με προσωπικό λογαριασμό και γνωρίζω ποιος διαχειρίζεται τους άλλους χρήστες;
- Μπορώ να διορθώσω και να επαναφέρω μια δοκιμαστική σελίδα χωρίς απώλειες;
- Γνωρίζω πού βρίσκεται το τελευταίο έγκυρο αντίγραφο και ποιος έχει δικαίωμα ανάκτησης;
- Μπορώ να εξαγάγω το περιεχόμενο σε μορφή που θα αξιοποιηθεί και σε άλλη εγκατάσταση;
- Έχω ορίσει υπεύθυνο για τεχνικά θέματα που υπερβαίνουν τον απλό συντάκτη;
Δεν χρειάζεται όλες οι απαντήσεις να είναι τεχνικά λεπτομερείς. Χρειάζεται όμως να είναι επαληθεύσιμες. Σε μια μικρή επιχείρηση μπορεί το ίδιο άτομο να έχει περισσότερους ρόλους, αρκεί να γνωρίζει ποιες ενέργειες έχουν συνέπειες και πότε ζητείται βοήθεια.
Πώς ελέγχω αν το CMS με εξυπηρετεί μετά την έναρξη;
Εξετάζω συγκεκριμένες δουλειές και όχι μόνο την εμφάνιση του πίνακα ελέγχου: πόσες κινήσεις χρειάζεται η διόρθωση ωραρίου, αν ενημερώνεται σωστά η πλοήγηση, αν οι παλιές διευθύνσεις συνεχίζουν να λειτουργούν και αν μπορώ να εντοπίσω μη δημοσιευμένα κείμενα. Προσθέτω τακτικό έλεγχο συνδέσμων, προσβασιμότητας και φόρμας επικοινωνίας. Αν κάθε μικρή αλλαγή απαιτεί προγραμματιστή, πρέπει να αποφασίσω αν αυτό είναι δικαιολογημένη πολιτική ελέγχου ή εμπόδιο στην καθημερινή εργασία. Χρήσιμη συνέχεια είναι η γνωριμία με το λογισμικό CMS.
Διαφορά ανάμεσα στην πρόσβαση συντάκτη και στην κυριότητα της εγκατάστασης
Μπορεί να έχω πλήρη εξουσία να επεξεργάζομαι σελίδες, αλλά να μη μπορώ να ανανεώσω το όνομα χώρου ή να αποκτήσω αντίγραφο της βάσης δεδομένων. Γι’ αυτό διατηρώ χωριστό αρχείο με τους συμβατικούς ιδιοκτήτες υπηρεσιών, τα στοιχεία τιμολόγησης και τη διαδικασία ανάκτησης λογαριασμών. Δεν αποθηκεύω κωδικούς σε απλό έγγραφο που μοιράζεται όλη η ομάδα. Αν μια συνεργασία λήξει, πρέπει να μπορώ να αφαιρέσω πρόσβαση χωρίς να χάσω τα δικά μου δεδομένα. Εξίσου χρήσιμο είναι να γνωρίζω ποια τεχνική εργασία απαιτεί προσωρινή πρόσβαση και πώς αυτή ανακαλείται μετά την ολοκλήρωσή της.
Προσωπικός έλεγχος δεν σημαίνει ότι τα κάνω όλα μόνος
Για έναν μικρό ιστότοπο μπορώ να γράφω και να διορθώνω μόνος μου κείμενα, ενώ ένας τεχνικός να αναλαμβάνει ενημερώσεις και αποκατάσταση. Η κατανομή αυτή δεν μειώνει τον δικό μου έλεγχο, αρκεί να υπάρχουν σαφή δικαιώματα και παραδοτέα. Ζητώ σύντομες οδηγίες για τις συνηθισμένες ενέργειες και συγκεκριμένο τρόπο αναφοράς προβλήματος. Κρατώ επίσης κατάλογο αλλαγών που θέλω να κάνω, διαχωρίζοντας τις επείγουσες διορθώσεις από τις προαιρετικές βελτιώσεις. Έτσι δεν επιβαρύνω την πλατφόρμα με διαρκείς παρεμβάσεις σε λειτουργίες που ήδη εξυπηρετούν σωστά τον σκοπό τους.
Ένα δοκιμαστικό σενάριο πρόσβασης που αποκαλύπτει κενά
Ζητώ από νέο συνεργάτη να διορθώσει μόνο ένα πρόχειρο άρθρο, χωρίς να βλέπει ρυθμίσεις ή λογαριασμούς άλλων. Αν ολοκληρώσει τη δουλειά χωρίς παράκαμψη, οι ρόλοι πιθανότατα έχουν σχεδιαστεί σωστά για αυτή την περίπτωση. Αν χρειαστεί δικαιώματα γενικού διαχειριστή, επανεξετάζω τη δομή. Μετά ζητώ από δεύτερο άτομο να εντοπίσει την αλλαγή και να επιβεβαιώσει την προεπισκόπηση. Η άσκηση δείχνει αν το σύστημα υπηρετεί συνεργασία ή αν η ευχρηστία εξαρτάται από έναν άνθρωπο που γνωρίζει μυστικές παρακάμψεις.
Η απόφαση που έχει πραγματική αξία
Το σωστό «δικό μου CMS» δεν είναι απαραίτητα εκείνο με τις περισσότερες επιλογές. Είναι εκείνο στο οποίο ξέρω ποιος έχει πρόσβαση, πώς περνά ένα κείμενο από έλεγχο, πώς προστατεύονται οι εγγραφές και πώς μεταφέρονται αν αλλάξουν οι ανάγκες. Πριν ζητήσω ανασχεδιασμό, περιγράφω τρεις συνηθισμένες εργασίες και τις εκτελώ στην πράξη. Αυτή η μικρή δοκιμή αποκαλύπτει δυσκολίες που δεν φαίνονται σε μια επίδειξη με έτοιμες σελίδες.